Zurich van Sacha Polak: dwarse roadmovie over onmetelijk verdriet

zurich_20000254_st_5_s-low

zurich_20000254_st_1_s-low

zurich_20000254_st_4_s-low

Nina lift met vrachtwagenchauffeurs van truckerscafé naar wegrestaurant, op zoek naar warmte, naar fysieke liefde, maar bevreesd voor al te veel intimiteit. Haar leven is uit het lood, zoveel is duidelijk, maar waardoor wordt pas geleidelijk aan duidelijk in Zurich, de tweede langspeelfilm van Sacha Polak. Helena van der Meulen schreef het scenario speciaal voor zangeres Wende Snijders. Het blijkt een gouden greep: de debutante draagt de intense roadmovie, met een gezicht waar de wanhoop – op de rand van gekte – vanaf spettert. > Mijn recensie staat op VPRO Cinema.

19

02 2015

Met Aprés nous le déluge viert Danielle Kwaaitaal 25 jaar Photoshop

DK_Apres_2

Vandaag, 19 februari, bestaat Photoshop op de kop af 25 jaar. Wat ooit startte als een hobbyproject van Thomas en John Knoll (Display heette hun eerste vondst uit 1988; in februari 1990 verscheen Photoshop versie 1.0 bij Adobe Systems) is geëvolueerd tot de absolute wereldleider op het gebied van beeldbewerking.

Ter ere van de 25e verjaardag onthult Danielle Kwaaitaal, één van de pioniers van de digitaal gemanipuleerde fotografie, een werk uit haar allernieuwste serie: Aprés nous le déluge.

De foto’s kunnen worden gezien als een vervolg op Whispering Waters (2009), een serie onderwaterfoto’s die Kwaaitaal maakte in samenwerking met modeontwerpster Mada van Gaans. Dit keer liet Kwaaitaal zich inspireren door de periode in de kunstgeschiedenis die ‘de Zwarte Romantiek’ wordt genoemd (1790-1850), met werk van de schilders Casper David Friedrich en John Martin, waarin het verlangen naar het onverklaarbare centraal staat.

In de serie Aprés nous le déluge zijn de drie hoofdfasen van water verenigd: vloeibaar, gestold en waterdamp. Het nieuwe werk zal voor het eerst ‘echt’ te zien zijn tijdens haar overzichtstentoonstelling (met werk van 1990 tot nu) bij de Nederlandsche Bank, van 4 september t/m 15 oktober.

19

02 2015

De dik belegde boterhammen van Mike Pratt

Mike Pratt bij Juliette Jongma

Op de Facebookpagina van de Britse kunstenaar Mike Pratt staat een commercial voor Branston Sandwich Pickle uit het einde van de vorige eeuw, waarin een roodharige jongeman in zijn keukentje een dikke boterham van nog dikkere lagen beleg voorziet. Tot slot ligt het ‘meesterwerk’ even in een vitrine in een akelig witte expositieruimte en klappen de in het wit gestoken kunstkenners hun handen stuk. “Crosse & Blackwell. Perfect for the Fine Art of Sandwich Making”, luidt de pay-off.

Volgens zijn galerist Juliètte Jongma is er een onlosmakelijk verband tussen het filmpje en de werken die ze nu exposeert onder de noemer Deep Pond; Pratts schilderijen lijken op dik besmeerde boterhammen. Sommige althans. Als het al schilderijen zijn.

Pricelist Deep Pond

De 27 jarige Pratt studeerde beeldhouwkunst aan de Northumbria Universiteit in Newcastle, en meldde zich vervolgens bij het kunstenaarsinstituut De Ateliers, omdat zijn vriendin een goede baan kreeg aangeboden in Amsterdam. Tijdens de eindpresentatie in het voorjaar van 2014 viel hij op met geinige sculpturen, gemaakt van goedkope, zeg maar gerust banale materialen, zoals gevulde en geverfde sportsokken, die Pratt aan elkaar knoopte als geregen worsten – daar is de link met eten weer.

Jongma nodigde Pratt uit mee te doen aan haar zomerse groepstentoonstelling Zomboni for the Moose. Hij toonde er twee werken: een sculptuur dat leek te bestaan uit geknakte stokbroden en een schilderij dat eruit zag alsof het was besmeurd met een dikke laag MonChou, met daarover heen een paar trosjes pimpelpaarse plastic druiven.

Pricelist Deep Pond

Nu heeft Pratt zijn eerste solotentoonstelling, met vijf enorme, tactiele werken die aan van alles doen dingen en tegelijkertijd volstrekt eigen zijn. Je zou het reliëf-achtige schilderwerken kunnen noemen. Of schilderachtige sculpturen. De viezige dekens die achter de werken hangen en de enorme, rechthoekige piepschuim platen die als ondergrond dienen zorgen ervoor dat ze letterlijk zweven tussen beeldhouwkunst en schilderkunst; tussen de vloer en de muren (waarvoor Pratt extra wandjes knutselde, die eruitzien als enorme decorstukken).

Het piepschuim is bedekt/bewerkt met een dikke laag was, hars, olieverf, epoxy en feestglitters. Op een werk zit een piepklein speelgoedvogeltje, op een ander heeft Pratt wat plastic takken gelegd, op een derde (met een teerachtige ondergrond en gekneed deeg dat eruit ziet als botjes) bevestigde hij pontificaal een felblauwe polyester pruik met kaarsrechte pony.

Pricelist Deep Pond

Het werk Sleeping Moon/Empty Bowl lijkt besmeurd met een dikke laag chocoladepasta. Met stukjes chocola. Navraag leert dat het geen vlokken zijn, maar aquariumsteentjes. Door de vorm van het werk en de stukken piepschuim die Pratt erop bevestigde, doet het ook denken aan een kubistisch muziekinstrument, zoals Picasso en Braque die lang geleden al maakten. Maar dan met smurrie. En een vieze deken erachter – het zal Pratts Britse humor wel wezen. Hoewel er ook parallellen zijn met de superieure ongein van Wim T. Schippers.

“Ik wilde dat ze lelijk zijn, ik slaagde er slechts een beetje in” zegt Pratt zelf over zijn werken. Dat klopt. De tentoonstellingstitel Deep Pond mag dan een verwijzing zijn naar een modderige, troebele vijver, waarin planten onstuitbaar groeien, en waar zwermen insecten op af komen, Pratts kliederwerk is prikkelend, wild en fris en maakt hongerig naar meer.

Deep Pond van Mike Pratt. T/m 18/2 bij Galerie Juliètte Jongma, Gerard Doustraat 128a.

18

02 2015

Frederick Wiseman over National Gallery: “Normale mensen kopen een kaartje als ze een tentoonstelling willen bezoeken. Ik maak een documentaire”

National Gallery

National Gallery 2a

Het nieuwe Rijksmuseum? Daar heb ik over gehoord, maar ik heb ‘m niet gezien. Ik wilde ‘m niet zien zolang ik met mijn eigen film bezig was. En daarna is het er nog niet van gekomen. Is-ie goed? Heeft ze er elf jaar over gedaan? Oh my God!”

Het lijkt een trend, documentaires over musea; Oeke Hoogendijk maakte er een over het Rijksmuseum, Johannes Holzhausen over het Kunsthistorisches Museum van Wenen, en de Amerikaanse documentaireveteraan Frederick Wiseman, bekend van zijn commentaarloze films over psychiatrische inrichtingen, gevangenissen, scholen en dans- en theatergezelschappen, maakte een documentaire over de National Gallery, het vermaarde museum aan Trafalgar Square in Londen, dat schilderijen in zijn collectie heeft van onder anderen Leonardo da Vinci, Rubens, Rembrandt, Titiaan, Turner en Vermeer.

wiseman

“Normale mensen kopen een kaartje als ze een tentoonstelling willen bezoeken”, zegt Wiseman met een glimlach. “Ik maak een documentaire. Zo kan ik veel langer blijven. Ik wilde al heel lang een documentaire over een museum maken. Toen deed deze kans zich voor. Ik was aan het skiën in Zwitserland, en ontmoette een dame die in het museum werkte. We raakten aan de praat en zij zei dat ze haar best zou doen. Een week later zat ik aan tafel met de directeur, ik legde hem uit wat ik wilde, en hij stemde in.”

Wiseman verbleef twaalf weken in de National Gallery, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. “Ik had geen vastomlijnd plan. Ik heb achterhaald wanneer er wordt vergaderd en ben op gegaan naar mensen die me kunnen informeren als er iets bijzonders stond te gebeuren; die de plek door en door kennen en me kunnen helpen. Het mag misschien niet zo lijken, maar bij dit soort films ben ik meestentijds níet aan het filmen. Als ik dagelijks 12 uur in het museum ben, ben ik maximaal drie uur aan het filmen. De rest van de tijd ontmoet ik mensen, kijk ik rond, maak ik praatjes.”

nationagallery

Wanneer de camera aan gaat, kan hij niet precies zeggen. “Het gebeurt instinctief. Soms is iets echt heel saai, maar film je toch maar door, en dan gebeuren vaak de mooiste dingen. Je moet goed opletten, anticiperen. Daarom houd ik er ook niet van als mijn films worden omschreven als ‘observerend’. Dat impliceert dat je met je camera in een hoek gaat staan en maar ziet wat er gebeurt. Zo is het niet. Ik denk te weten wat er gaat gebeuren, en tijdens de opnamen maak ik voortdurend beslissingen.”

Research deed hij niet, zegt Wiseman stellig. “De opnamen zijn de research. Ik zou er weken kunnen doorbrengen, maar tijdens opnamen gebeurt het. Voordat ik begon,wist ik alleen op welke manier ik de schilderijen wilde filmen. Ik wilde ze niet aan de muur zien hangen, dan worden het objecten. Door zo veel mogelijk binnen de lijst te blijven, wordt het levendiger, intenser, en kom je ín de wereld van het schilderij terecht.”

NGALLERY-articleLarge

In National Gallery toont Wiseman 255 schilderijen uit de collectie van ruim 24.000 stuks. “Er zitten een paar persoonlijke favorieten tussen, maar het merendeel werd voor mij gekozen door de museumgidsen. Door de verhalen die zij erover vertelden en de manier waarop ze de werken analyseerden. Zij zijn echt zeer eloquent. Dat was precies de reden waarom ik dacht dat een museum een interessante omgeving voor een film zou zijn; al die verhalen, al die perspectieven. National Gallery gaat over kunst en over kijken naar kunst. Over verhalen vertellen op verschillende manieren.”

Een film over kunst is wezenlijk anders dan een film over een gesticht of over de politie, meent Wiseman. “Als ik in een politieauto zit, gaat het om het proces. Maar in dit geval is het al klaar; de schilderijen hangen al aan de muur, en gebruik ik de kunstvorm film om commentaar te leveren op een andere kunstvorm.”

national_gallery_20000293_st_5_s-low

Hij mag inmiddels 85 zijn, aan stoppen denkt hij nog lang niet. “Ik heb een lijst met onderwerpen die voortdurend verandert. Er staan ook onmogelijke onderwerpen op; ik zou bijvoorbeeld dolgraag in het Vaticaan filmen, of in het Witte Huis, maar dat zal er wel niet van komen. Iedere film is een avontuur. En bij iedere nieuwe film ben ik nog even enthousiast als vijftig jaar geleden. Omdat ik een film maak, geven mensen mij toegang tot hun leven. Dat zouden ze anders nooit doen en dat is geweldig.”

Hij zwijgt even. “Ik kan ook niks anders. Ik kan het maar op een manier. Ik kan niet goed schrijven, ik kan ook niet schilderen. Ik maak wel schetsjes, maar die zien er nog precies zo uit als toen ik acht was. Ik maak films, daar houd ik van. Ik druk mezelf het beste uit met mijn films.”

National Gallery van Frederick Wiseman is te zien in Eye en Cinema De Balie.

Fred-main_3159426b

17

02 2015

Zoek de 10 verschillen: Heineken en Patrick

B98cIXdIEAAel8W

Boven een Britse poster voor Kidnapping Mr. Heineken, de Amerikaanse verfilming van Peter R. de Vries’ De ontvoering van Alfred Heineken uit 1987, met Anthony Hopkins als de Nederlandse bierbrouwer. Onder de inspiratiebron voor de poster: Spongebobs beste vriend Patrick.

537215-patrick_star

16

02 2015

Katie Mitchells The Forbidden Zone in de Stadsschouwburg

IMG_8685

Erg genoten van The Forbidden Zone, een op de vierkante millimeter geregisseerde ‘live-film’ en making of inéén van Katie Mitchell. Ik ga zeker nog proberen om meer Brandstichter-voorstellingen te bekijken in de Stadsschouwburg….

IMG_8687

IMG_8692

15

02 2015

Zoek de 10 verschillen: A Most Violent Year en Fifty Shades of Grey

FiftyViolentkopie

Deze week nieuw in de Nederlandse bioscopen: de in de jaren ’80 gesitueerde misdaadfilm A Most Violent Year (links) en de niet al te erotische boekverfilming Fifty Shades of Grey (rechts). Filmmarketing blijft een ondoorgrondelijk vak…

12

02 2015

De doe-het-zelf-zaken gaan gouden tijden tegemoet

fifty_shades_of_grey_02037512_st_7_s-low

fifty_shades_of_grey_02037512_st_17_s-low

fifty_shades_of_grey_02037512_st_15_s-low

De langverwachte filmadaptatie van de bestseller 50 Shades of Grey, waarin de zelfbewuste 27-jarige miljardair Christian Grey (Jamie Dornan) een SM-relatie begint met Anastasia Steele (Dakota Johnson), een naïeve studente Engelse literatuur met een bijbaantje in een doe-het-zelfzaak. Het verloop van de film en de meeste scènes zijn volstrekt voorspelbaar, en er wordt een ridicuul beeld geschetst van het zakenleven, de journalistiek en het gezinsleven. En toch, of misschien wel juist daarom, is Fifty Shades of Grey prima te genieten. Expliciet of pornografisch wordt de film niet; de SM is bepaald lieflijk, smaakvol. Mijn recensie staat op VPRO Cinema.

11

02 2015

Bloedstollend mooi sprookje voor jong en oud

song-of-the-sea_image-02

De zesjarige Saoirse kan of wil niet praten. Met haar broer Ben, de hond en hun vader woont ze in een vuurtoren op een eilandje waar de tijd is stil blijven staan. Kort na Saoirse’s geboorte is haar moeder in zee verdwenen, en het meisje zelf voelt zich ook onverklaarbaar aangetrokken tot het woelende water. Song of the Sea, van de getalenteerde, eigenzinnige Ier Tomm Moore (The Secret of Kells), is een bloedstollend mooi sprookje, met tamelijk rudimentair getekende maar rijke, wonderlijke personages en onvoorstelbaar detail- en fantasierijke decors. Mijn recensie staat op VPRO Cinema.

09

02 2015

Een fanfare van ijdelheid. Met een aantal ijzersterke werken

IMG_8626

Ik was het ongezien eigenlijk wel eens met briefschrijver Henk Slechte in NRC Handelsblad: “Dring ons de smaak van al die bekende Nederlanders niet op”, schreef hij naar aanleiding van een 28 pagina’s tellende NRC-special over het DWDD Pop-up museum in het Allard Pierson Museum. Vooral dat zinnetje over het volgende Pop-up museum, samengesteld door alle boeren uit de tiende serie van Boer zoekt vrouw, vond ik wel aardig gevonden.

Toch nog maar even naar het Allard Pierson Museum gefietst, om de fanfare van ijdelheid met eigen ogen te aanschouwen.

IMG_8630

En het is hier en daar inderdaad best erg. Die zaalteksten met dat ‘ik-ben-ook-maar-een-gewone-jongen’- aplomb van Nico Dijkshoorn: “Dit doe ik het liefst. Een museum binnenlopen, de ogen een beetje dichtknijpen, voor een kunstwerk gaan staan en dan: páng, kijken”). Dat actrice-getreutel van Halina Reijn: “Ik ben de echte meestervervalser. Van liegen heb ik mijn beroep gemaakt”. En schilder Jasper Krabbé die verhaalt over ‘het wilde schilderen’ dat hem vormde, en gewoon, omdat het kan, een schilderij van zichzelf uit het depot van het Stedelijk viste “Schilderen volgt bij mij geen lineair proces naar een eindresultaat, maar beelden ontstaan”). Bij de uitgang liggen alle pennenvruchten van de tien BN-ers uitgestald; in de museumwinkel is ook een ‘exclusieve DWDD Pop-up mok’ te koop.

En toch en toch en toch… En toch heb ik enorm genoten van de enorme rijkdom die de DWDD-BN-ers uit de depots van tien Nederlandse musea opgeduikeld. Van de prachtige schilderijen van Floris Venster vooral. Van Start et Finish van Renaud Layrac, Frédéric Pohl en Richard Bellon. En van de door Jan Mulder gekozen pop art, en dan vooral de Whipper Snapper van Wim T. Schippers. “Het is stil en beweegt. Het lijkt op de Alpen en is zwart. Kinderen houden ervan en volwassenen blijven nieuwsgierig staan.” Klopt! Ga zelf ook maar even kijken…

Kunstschatten uit 10 musea. DWDD Pop-up Museum in het Allard Pierson Museum. T/m 25/5.

IMG_8628

07

02 2015