Still the Water van Naomi Kawase: lyrische evocatie over leven en dood

21STILL-THE-WATER-C-2014-FUTATSUME-NO-MADO-Japanese-Film-Partners-Comme-des-C

Als de mooie puber Kaito het levenloze lichaam van een drenkeling vindt, wordt hij getroost door zijn klasgenoot Kyoko. Terwijl hun liefde opbloeit, verslechtert de relatie tussen Kaito en zijn gescheiden moeder. En moet Kyoko zich neerleggen bij het feit dat haar moeder, een sjamaan die in nauw contact met de goden en de natuur staat, spoedig zal overlijden. Net als in haar eerdere werk staat de onvervreemdbare band tussen mens en natuur centraal in Naomi Kawase’s lyrische evocatie Still the Water. De fotografie is wonderschoon, de dialogen zijn soms net wat te nadrukkelijk. > Mijn recensie is te lezen op VPRO Cinema.

22

11 2014

Mijn IDFA-tips

TWFTFB

– Those Who Feel the Fire Burning
– Alles in de Brakke Grond, maar vooral Aernout Miks video-installatie Raw Footage
– Of Men and War
– The Look of Silence
– In the Basement
– Ulrich Seidl – A Director at Work
– We Come as Friends
– The Forecaster
– Cititzenfour
– Something Better to Come
– Democrats
– 1974, une partie de campagne
– Amsterdam Art Weekend at IDFA: The Artist Is Present
– Hamartía
– Messi
– Georgica
– National Gallery
– Het nieuwe Rijksmuseum – De film
– The Great Museum
– If mama ain’t happy, nobody’s happy

19

11 2014

Film van de week: Stray Dogs van Tsai Ming-liang

Stray Dogs

In Stray Dogs speelt Tsai Ming-liangs vaste acteur en muze Lee Kang-Sheng een alleenstaande man die een grijpstuiver verdient door – altijd maar weer in de stromende regen – als levend reclamebord langs de drukke wegen van Taipei te hangen. Terwijl hij werkt, struinen zijn zoon en dochtertje rond in enorme shopping malls, waar ze zich te goed aan aan gratis proefmaaltijden en een lieve medewerkster zich over hen ontfermt.

Stray Dogs is naar eigen zeggen de zwanenzang van de Taiwanese meesterfilmer Tsai Ming-liang, die aan het eind van de vorige eeuw furore maakte met films als Vive l’Amour (1994), The River (1996) en The Hole (1999). Zijn preoccupaties zijn nog altijd dezelfde: eenzaamheid en water. De shots zijn nog altijd lang en statisch, en schitterend gekadreerd. Maar de vrolijke intermezzi uit zijn eerste film zijn al een tijd verdwenen. En toch is er hoop. Een heel klein beetje hoop.

19

11 2014

Xavier Dolan over Mommy: wraak op het echte leven

mommy_26006375_st_1_s-low

“Nee”, antwoordt regisseur, scenarist en acteur Xavier Dolan op de vraag of hij, met vijf films in vijf jaar, nog tijd heeft voor een privéleven. “Ik heb geen vriendje, mijn familie zie ik nauwelijks. Ik had een kat; Jack Dawson, naar Leonardo DiCaprio’s personage in Titanic, maar ik heb een allergie… Nee, dus. Dat is een issue, en daarom neem in een break. Misschien hadden jullie dat al gehoord, ik heb het links en rechts al aangekondigd. Ik trek me een tijdje terug uit de filmwereld en ga weer studeren. Kunstgeschiedenis, ik kan niet wachten! Het lijkt me heerlijk om op te trekken met mensen van mijn eigen leeftijd, om een normaal leven te leiden. Ik begin aan mijn reis naar ‘normaalheid’.

In 2009 won het Canadese wonderkind Xavier Dolan (Montreal 1989) met zijn regiedebuut J’ai tué ma mère, over de relatie tussen een homoseksuele tienerjongen en zijn moeder, drie prijzen op het festival van Cannes. In sneltreinvaart maakte hij vervolgens Les amours imaginaires (2010), Laurence Anyways (2012) en Tom à la ferme (2014). Voor zijn vijfde film, het licht-hysterische moeder-zoondrama Mommy, kreeg Dolan het afgelopen voorjaar in Cannes de Juryprijs.

xavierdolan

Naar verluidt was Dolan woedend toen zijn vorige film was afgewezen voor de Gouden Palm-competitie. Of de cirkel nu rond is, nu hij het met zijn vijfde film wel tot de belangrijkste sectie van het festival van Cannes heeft geschopt? “Ho ho! Dat is helemaal niet waar. Ik heb nooit gezegd dat ik woedend was. Ik heb zegge en schrijve één keer gezegd dat ik teleurgesteld was. Teleurgesteld. Dat is iets anders dan woedend. En ik vind het nog steeds vreemd dat het zo moeilijk te begrijpen is dat mensen teleurgesteld zijn. Iedereen heeft toch ambitie?! Iedereen wil toch vooruit?!”

De een wil ceo worden, de ander koopt aandelen in de hoop schatrijk te worden, aldus Dolan. En hij wilde in de competitie van Cannes. En de Gouden Palm winnen “Hoger bestaat niet voor filmmakers. Maar het is geen doel op zich. Mijn doel is om met geweldige kunstenaars samenwerken. Ik zou bijvoorbeeld dolgraag willen werken met Kate Winslet, zodat ik haar eindelijk kan vertellen hoeveel ik van Titanic houd.”

mommy_26006375_st_12_s-low

Maar voorlopig dus even niet, hoewel hij verschillende scripts heeft klaarliggen. “Ik kan niet meer. Ik ben er fysiek niet toe in staat. Ik weet wat het vraagt om een film te maken, en daar heb ik de energie niet voor op dit moment. Al die nachten zonder slaap, breken me op.”

Op de vraag of met Mommy de cirkel ook thematisch gezien rond is, zegt Dolan dat dat ook even door zijn hoofd is gegaan. “Ik heb heel ouder-kindrelaties behandeld, maar telkens weer op een andere manier. J’ai tué ma mère gaat over een zoon die zijn moeder afwijst, Mommy over een moeder en zoon die zoveel van elkaar houden dat het systeem, de maatschappij, hen afwijst.”

Zijn films zijn autobiografisch. Maar ook weer niet, aldus Dolan, als hem wordt gevraagd waarom de vader zo vaak afwezig is. “Ik heb geen ‘vader-issues’. Echt niet. Toen ik klein was, was mijn vader er niet veel, en had ik een problematische relatie met hem. Nu niet meer; we zijn heel close. Ik houd van hem. En ik ben trots op hem, hij is een uitstekende acteur, in Tom à la ferme speelt hij de barman…”

anne-dorval-and-antoine-olivier-pilon-in-xavier-dolans-mommy

Maar, vervolgt Dolan, wat hem als kind nu eenmaal heeft getekend, is dat hij altijd met zijn moeder samen was en dat hij haar verdriet zag; de problemen en het verdriet van een alleenstaande moeder, aan de onderkant van de middenklasse. Met gevoel voor understatement: “Mijn moeder was niet zo goed in een aantal moedertaken. Het was geen ongelukkige tijd, maar het heeft er wel voor gezorgd dat ik me op de moederfiguur ben gaan focussen. Waar zij het vroeger niet voor mij opnam, wil ik het haar in mijn films juist wel voor haar zoon laten opnemen. Waar ze niet voor zichzelf opkwam, laat ik de moeder in mijn films dat juist wel doen. Als ze verkeerd deed, laat ik het haar nu juist goed doen. Het is een soort wraak op het echte leven.”

In Mommy vangt Dolan de moeder-zoonrelatie in een benauwend, vierkant kader. “Ik had dat nooit eerder gezien in de bioscoop, maar heb het zelf al wel eens toegepast in een videoclip voor de Franse band Indochine. Eigenlijk alleen omdat mijn cameraman het wilde. Toen hij er voor het eerst over begon, had ik geen idee. Eén op één, wat bedoel je? Eén voor allen, allen voor een? Niet dus, hij doelde op de beeldverhouding.”

Gp44Q

Toen Dolan de clip opnam, realiseerde hij zich hoe intiem het resultaat was. “Niet voor niets was het lang geleden de ratio voor portretfotografie. Het leek ons een goed idee om het ook voor Mommy te gebruiken. O nee, het leek míj een goed idee. Mijn cameraman vond het verschrikkelijk. Bij bijna elk shot klaagde hij dat het een aard had: ‘dit is zo mooi, dit kan toch niet in zo’n smal, vierkant kadertje’. Maar ik stond erop: het nauwe kader isoleert de protagonisten, en dat was precies de bedoeling.”

Het had hem heerlijk geleken, en toch heeft Dolan geen moment overwogen om zelf de hoofdrol te spelen in Mommy. “Ik deed het in J’ai tué, toen ik nog van niets wist. Nu denk ik beter te weten wat ervoor nodig is. En ik heb veel woede in me. Dat had goed van pas kunnen komen, want dat joch is woest. Maar ik ben te oud nu, het is te laat. Ik was stikjaloers op Antoine [hoofdrolspeler Antoine-Olivier Pilon]. Ik heb geprobeerd hem alles te vertellen wat ik heb geleerd van mijn eerdere fouten. Ik heb geprobeerd hem precies te laten doen wat ik zelf gedaan zou hebben.”

16

11 2014

And life is over there van Femmy Otten: licht, subtiel en kwetsbaar

otten01

Op een monitor in de entree van Galerie Fons Welters is de openingsperformance te zien van Femmy Ottens solotentoonstelling And life is over there. Bezoekers staan en zitten tegen de galeriemuren in de belendende ruimte, rond een enorm gipsen borstbeeld dat op de vloer ligt – mobieltjes en fototoestellen natuurlijk in de aanslag.

Een baby huilt, een galeriemeisje loopt voor de camera langs. Dan komt een danseres in een fladderig, crèmekleurig jurkje het beeld in schuiven en begint een hoboïst te spelen. Voetje voor voetje bereikt de dansers het vloerbeeld – een wit gelaat met de blik omhoog, waarop met acrylverf een portretje is aangebracht. Uiterst voorzichtig gaat ze erop staan en wringt ze haar lichaam in allerlei bochten. Na verloop van tijd stapt ze weer op de vloer en begint ze rondjes te draaien. Haar bewegingen worden sneller. Geëxalteerder; heur haar wappert woest voor haar ogen. En dan is het weer voorbij: het kunstwerk is tot leven gedanst.

otten00

Het is niet zomaar een openingsperformance; Otten was zelf verantwoordelijk voor de choreografie. Zij danst al haar hele leven en de dans sijpelt ook door in haar beeldende werk.

In 2013 won Otten (Amsterdam 1981) de Volkskrant Beeldende kunstprijs voor haar zinnelijke, ambachtelijk werken (“Zij bedrijft de liefde met haar materiaal”, meende de jury), in het voorjaar van 2014 was ze een van de drie beelden kunstenaars die waren uitverkoren om een staatsieportret van koning Willem-Alexander te maken.

Bij Galerie Fons Welters is nu te zien wat Otten allemaal vermag; ze zette de complete achterruimte naar haar hand met gipsen en houten beelden en reliëfs, schilderijen, tekeningen, schetsen, muurschilderingen en foto’s.

otten05

Haar ‘totaalinstallatie’ bestaat uit vervreemde houten beeldjes van wezens die half man en half vrouw zijn, drie armen hebben, en van de romp van een man in innige verstrengeling met de vrouw uit wier schoot hij lijkt te groeien. Een prachtig, verfijnd olieverf-zelfportretje hangt vlakbij een gelaagd schilderij van een boom in bloei waarnaast een zilveren servies lijkt te poseren.

Er hangt een ingelijste zwart-witfoto van een naakte vrouw zonder hoofd, waarboven met spelden twee prachtige, zeer fijnzinnige potloodportretjes zijn bevestigd. Today, my head lies in my feet heet het werk, wat het mysterie er niet minder op maakt. Eén heeft een enorme, handtekening-achtige kras op zijn wang. Want schoonheid op zich kan zo stomvervelend zijn, zoals Otten meermaals liet optekenen.

Otten laat zich niet beperken door het kader van het doek of papier; de galeriemuren voorzag ze van serene lijnen, waterige kleurmonsters, mythologische wezens en pastellerige bloemmotieven die eruit zien als verbleekte grotschilderingen. En daartussen, op de grond, ligt het gipsen vloerbeeld The restless gods. Pontificaal en kwetsbaar tegelijk; licht, subtiel en kwetsbaar. Het is bijna onbestaanbaar dat iemand erop is gaan staan.

And life is over there van Femmy Otten. T/m 15/11 in Galerie Fons Welters, Bloemstraat 140.

otten04

Otten02

13

11 2014

Internationale kunstexposities op het witte doek. Creatief gefilmd.

Matisse.PA

Ik kan me er weinig bij voorstellen, maar bij Pathé zijn vanaf vandaag weer internationale kunstexposities op het witte doek te zien. Ze zijn ‘creatief gefilmd’, aldus het persbericht.

De eerste in de reeks is de tentoonstelling Henri Matisse: The Cut-Outs, gefilmd in Tate Modern, Londen en MoMA, New York. Tickets (12,50 euro) zijn te koop via www.pathe.nl/art.

Vorig jaar waren er al tentoonstellingen van Manet, Munch en Vermeer te bewonderen in Pathé Tuschinski, Buitenhof en Groningen. Na Matisse volgen onder meer Hermitage Revealed en de grootse dubbelexpositie van het latere werk van Rembrandt in de National Gallery in Londen en het Rijksmuseum in Amsterdam. Tegen die tijd maar eens uitzoeken hoe je meer ziet…

 

09

11 2014

Rennen op de mooiste plekken van de stad

2014 08 01 Definief VOORKaft Amsterdam RENT

Hardlopen is de hype al lang voorbij in Amsterdam: bijna ieder weekeinde is er wel ergens een loopje (zondag a.s. is bijvoorbeeld de Olympisch Stadionloop), het wemelt van de hardloopclubs, het aantal solo-lopers op een willekeurige zondagochtend is enorm.

Voor lopers die wat meer van de omgeving willen ervaren tijdens hun fysieke inspanningen is er nu Amsterdam RENT, een gids met 25 routes die je ‘op de mooiste plekjes van de stad’ brengen. Het handzame boekje is een initiatief van Maaike Marechal, ‘een hardloopster met oog voor de schoonheid van Amsterdam en omgeving’. Eerder maakte ze al Den Bosch RENT; er zijn plannen voor Rotterdam RENT.

Marechals begeleidende teksten over de buurten zijn een combinatie van Wikipedia-informatie en VVV-promopraat. De vijf interviews met markante hardlopers ontstijgen nauwelijks het niveau van de schoolkrant. “Tussen het eerste contact, via het contactformulier op Dolf Jansen zijn site, en het moment van het interview zit een half jaar. Maar dan wordt het wachten wel beloond.”

Maar de gekozen routes zijn mooi en divers. Ze kwamen tot stand in samenwerking met 17 atletiekverenigingen, loopgroepen en running crews uit de verschillende buurten (ze figureren op de talrijke foto’s), variëren van 5,9 tot 10,5 kilometer, en voeren naar alle hoeken van de stad – van de Grachtengordel, het Vondelpark en het Westerpark tot Ouderkerk aan de Amstel, de Gaasp en Landschapspark De Oeverlanden.

De routes hebben hetzelfde begin- en eindpunt, en eindigen zoveel mogelijk bij een horecagelegenheid. Soms is er een koppeling met een andere route mogelijk. Ook handig: ze staan allemaal op hardlopen.nl en Runkeeper en kunnen op je telefoon worden gedownload.

Amsterdam RENT door Maaike Marechal, Uitgeverij Routemakers, ISBN 978-90-822446-0-1

08

11 2014

Crowdfunding: niet om het geld

Mikhail Pavelivich Karabelnikov (77)

Ik crowdfundde al voordat ik wist dat het bestond. Dat zit zo: eind 2009 verstuurde ik een sms-je met de woorden ‘DOE IETS!’, een handeling die 1,50 euro kostte. Het geld moest de nieuwe Stedelijk Museum-directeur Ann Goldstein aanzetten om snel met nieuwe plannen te komen. Korte tijd later betaalde ik duizend euro en was ik donateur geworden van The Sochi Project, waarmee fotograaf Rob Hornstra en schrijver/filmmaker Arnold van Bruggen de ‘extreme make-over’ van de Russische badplaats Sochi wilden documenteren in de aanloop naar de Olympische Winterspelen van 2014. Weer wat later werd ik door 40 euro te storten op een rekening van het International Film Festival Rotterdam coproducent van Liebling, een kortfilm van de Zwitserse beeldend kunstenares Pipilotti Rist.

Het Stedelijk ontwaakte jaren later uit zijn diepe, diepe coma, maar dat kwam niet door de sms-actie. Liebling werd nooit gemaakt. Er was tenminste 30 duizend euro nodig, er werd nog geen 2.000 euro overgemaakt. Omdat ik – voor slechts 40 euro! – een van de vijf actiefste coproducenten was, werd ik nog wel uitgenodigd voor een meet and greet met Rist. Maar The Sochi Project kwam er. En hoe!

Eind 2008 wisten Hornstra en Van Bruggen al dat het een kostbaar project zou worden – ze dachten ten minste 30 duizend euro per jaar nodig te hebben – en begonnen zich het hoofd te breken over financieringsmodellen.

Geïnspireerd door Amerikaanse initiatieven als Kickstarter.com (‘bring creative projects to life’) en Spot.us (‘community-funded reporting’) besloten ze op zoek te gaan naar donateurs. Donateur worden kon voor tien, honderd of duizend euro per jaar, wat respectievelijk de status opleverde van bronzen, zilveren en gouden donateur. Elke categorie kreeg zijn eigen privileges, variërend van toegang tot de website waarop alle artikelen, fotoseries, interviews en essays werden gepubliceerd tot een luxe verzamelbox met originele prints. Ze hangen prachtig.

Lees het vervolg van dit artikel over crowdfunding op de site van het Mediafonds.

07

11 2014

Oude voetbalfilms op 2e Total Football Festival

blatterdepardieu

Op 7,8 en 9 november is in Felix Meritis het 2e Total Football Festival, met ‘de beste films, documentaires, live-wedstrijden, quizzen, theater, kunst, debat en opinie over the beautiful game’. Al het mooie van ‘onze sport’ komt aan de orde, aldus de organisatie, maar ook de controverse wordt niet geschuwd. Zo is er een discussie over de omstreden FIFA-baas Sepp Blatter, die nog een vijfde termijn wil. Maar United Passions, de (mislukte), door Blatters FIFA gefinancierde speelfilm over de FIFA met Gérard Depardieu, Tim Roth en Sam Neill, is helaas niet te zien.

Cruijff

Ook de spiksplinternieuwe documentaire L’últim partit (‘de laatste wedstrijd’), waarin de verandering in Spanje en Catalonië worden bezien door de ogen van ’El Salvador’ Johan Cruijff, ontbreekt. Wel op het programma staan United (oud) en Das Wunder von Bern (oud) en de docu’s The Two Escobars (oud) en De benen van Marc Overmars, waar ik dan weer weinig aan vond… Film hangt er een beetje bij op het 2e Total Football Festival; de discussies (Chris van Nijnatten en Willem van Hanegem over hun wekelijkse AD-column) en voordrachten (o.a. ‘voetbalmonologen’ van David Endt en Ronald Giphart) lijken vele malen interessanter.

06

11 2014

Pak van mijn hart: belegen broederstrijd rond Sinterklaas en Kerst

pak_van_mijn_hart_58092608_st_1_s-low

Twee broers die in niks op elkaar lijken vallen voor hetzelfde meisje, dat de opdracht heeft Santaman Cola in de Nederlandse markt te zetten met een campagne rond een jonge, aantrekkelijke kerstman, die in één klap korte metten moet maken met die vermaledijde, racistische Sinterklaas. Pak van mijn hart, de tweede speelfilm van de jonge Kees van Nieuwkerk, is van alles een beetje en een beetje veel van Alles is liefde. Maar de sterrencast is omvangrijk, de titelsong van Nick & Simon een geheide hit, en de publiciteitsmachine goed geolied. > Lees mijn recensie op Cinema.nl.

06

11 2014