jpekker

Mirjana Vrbaski, New Work. T/m 17/4 bij Wim van Krimpen, Hazenstraat 20.

In Verses of Emptiness onderzoekt de Servisch-Canadese, aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten Den Haag afgestudeerde Mirjana Vrbaski de essentie van portretfotografie. Haar uitgangspunt daarbij is dat leegte het grootste potentieel voor betekenis inhoudt. Haar portretten zijn daarom teruggebracht tot een minimum; de modellen in Verses of Emptiness zijn ontdaan van zo veel mogelijk context, zowel van sociale context als van culturele, zowel qua plaats als wat betreft tijd. Aldus bereiken de gezichten ‘een eerlijkere, essentiëlere staat – een staat waarin een persoon zo hol wordt dat een ander zichzelf in haar kan spiegelen’. Een anoniem model wordt aldus een icoon, bekend en onbekend tegelijk.

Dat mag wat hoogdravend klinken, Vrbaski’s ingetogen, zeg maar gerust serene meisjes- en vrouwenportretten zijn van een hypnotiserende schoonheid. De allermooiste van de nieuwe reeks die nu bij Van Krimpen hangt (op groot formaat, te koop in een oplage van 5), is die van Anna, een meisje dat Vrbaski in haar woonplaats Berlijn van straat plukte. Ze is blond, draagt een neutraal, wit vestje en haar helblauwe ogen blikken zelfbewust in de camera. En als je dan iets langer en beter kijkt, zie je opeens dat ze een snorretje heeft – niet eens een paar haartjes maar een echte…

DoMASSStication. T/m 9/7 in het Lloyd Hotel, Oostelijke Handelskade 34.

Het contrast tussen maatwerk en massaproductie, tussen nostalgie en industrialisatie – daar draait het om op de groepstentoonstelling DoMASSStication (een samentrekking van ‘mass’ en ‘domestication’) in het Lloyd Hotel in het Oostelijk Havengebied. In het restaurant, in de gang naar de toiletten en op vier platforms is werk te zien van 22 (toegepaste) kunstenaars en ontwerpers, voor een groot deel alumni van het Sandberg Instituut.

Er staan beeldjes van gevallen dictators van Arthur de Vries en een mobiele keuken van Maxime Ansiau. Lara Roelsma plukte twee jaar lang foto’s van ene Mark van zijn Facebookpagina en exposeert ze in mooie fotolijstjes. Lida Krul, die de expositie samen met Jennifer de Jonge cureerde, bouwde een oude, gietijzeren naaimachine om tot filmprojector. Daar loopt een diafilm doorheen, met beelden die uit haar eigen jeugd komen maar voor iedereen herkenbaar zijn. Terwijl het verleden wordt geprojecteerd, worden de beelden langzaam maar vernietigd; over plusminus een week heeft de naald van het even frivole als destructieve apparaat de complete film doorboord.

Marie Aly, Never Touch an Icon. T/m 25/02 in TegenBoschvanVreden, Bloemgracht 57.

Toen Mary Aly (Berlijn, 1980) onderweg naar haar studio een etalage passeerde met ingelijste foto’s van filmsterren en popmuzikanten, viel haar oog op een bordje met de tekst ‘Never Touch an Icon’. Ze wist direct dat dit de naam voor haar nieuwe tentoonstelling had gevonden.

In haar olieverfschilderijen speelt Aly –in 2009 winnaar van de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst en een jaar later afgestudeerd aan De Ateliers – met de dubbelzinnigheid van het iconische. Ze beeldt Alice Cooper/Lemmy Kilmister/Gene Simmons-achtige rocksterren af in houdingen van de renaissancekunst en de icoonkunst. Ook posteert ze ze in immense, veelkleurige, magische, zeg maar gerust mythische landschappen.

Die metersgrote doeken zijn rijk aan details – van fraaie halskettinkjes met doodshoofden tot wonderlijke knaagdieren en mandrillen. Omdat ze geen schetsen maakt, dragen de even lieflijke als apocalyptische schilderijen bovendien de sporen in zich van vele beslissingen. Van grote lijnen en ver doorgevoerde details, van mogelijkheden en onmogelijkheden.

Jop Vissers Vorstenbosch. T/m 18/02 in Galerie Van Krimpen, Hazenstraat 20.

Als je het weet, zie je het, en de vorige week met de Benno Premselaprijs onderscheiden galeriehouder Wim van Krimpen is er als de kippen bij om het je te vertellen: een overreden konijn vormt de inspiratie voor ‘Road Kill Origami’ en een aantal andere schilderijen van de pas 24-jarige, vorig jaar aan de HKU afgestudeerde Jop Vissers Vorstenbosch. Niet zo maar een overreden konijn, overigens; over het dode, even pluizige als bloederige beest was door een lompe wegarbeider een witte streep aangebracht om de rijbaan mee af te bakenen.

Niet alleen het dode konijn keert – steeds abstracter – terug; er zijn twee doeken met dezelfde fietser, twee zeer fraaie met de een TL-bak uit zijn atelier, en ook zijn kwastenbak keert vaker terug.

Als je alleen de groene, abstracte variant zou zijn, zou je hem waarschijnlijk niet als zodanig herkennen. De schilderijen van de veelbelovende Vissers Vorstenbosch meanderen tussen abstract en realistisch; ze zijn minimaal maar uiterst trefzeker. De basis bestaat veelal uit grauwe tinten, waarover felgekleurde accenten zijn aangebracht. Soms is het net graffiti.

In het licht van de werkelijkheid van Wessel Huisman. T/m 9 oktober in Galerie Rademakers, Prinsengracht 570-572.

Wessel Huisman schildert licht. Licht, lichtvallen en lichtintensiteit zoals hij die zich herinnert, om precies te zijn. Al het licht in zijn schilderijen heeft hij ooit al eens waargenomen – op een bepaald uur, in een bepaald seizoen, op een bepaalde plek.

Oude foto’s van stadsgezichten en interieurs, bij voorkeur uit de jaren ’20 van de vorige eeuw, dienen als basis voor Huismans schilderijen. Hij schildert ze zo secuur mogelijk na, vervolgens gaat hij aan de slag met wit, oneindig veel grijstinten, zwart en een beetje bruin.

Met spatels en sjablonen brengt hij abstracties aan die het ritme bepalen. Een wolk wordt een streep. Vegen lijken de orde te verstoren, maar versterken bij nader inzien juist de balans. De geschilderde lijst versterkt dan weer de illusie van een oude foto.

In Galerie Rademakers hangen schilderijen van landmarks in Amsterdam en New York – van het Rijksmuseum en Carré tot het interieur van Paradiso en het (in 1929 afgebrande) Paleis voor Volksvlijt. Een schilderij met de skyline van New York doet onwillekeurig denken aan Mondriaans Victory Boogie Woogie.

De titels die Huisman zijn doeken geeft, bevatten geen verwijzing naar de locatie, maar refereren aan zijn herinneringen. In een foto van Jacob Olie uit 1905 herkent Huisman – hij studeerde geschiedenis voordat hij in Arnhem naar de kunstacademie ging – lichtomstandigheden die hem doen terugdenken naar zijn jeugd in Breda, maar die hij ook terugvond in de dorpen langs de Rode Rivier ten noorden van Hanoi in november 2008. In het beeld van het Rijksmuseum herkende hij het licht van mei 1972. Voor de tijdsaanduiding zette hij ‘Pavane’; een verwijzing naar het muziekstuk waar hij destijds veel naar luisterde.

Licht is Huismans in de thee gedoopte Madeleinekoekje.

Every Time I Close My Eyes van Anna Bjerger. T/m 15 oktober bij Gabriel Rolt, Elandsgracht 34.

De Zweedse Anna Bjerger schildert fruitmanden en boeketten, naakten en portretten van mensen wier foto ze uit modetijdschriften en reisgidsen scheurt.

Het zijn herkenbare beelden, die tegelijkertijd een tikje vervreemdend zijn. Net de verkeerde bloemen, in net de verkeerde kleuren. Ook de verwijzingen naar de schilderkunst en de kunstgeschiedenis springen in het oog: een portret van vrouw met een lang, smal hoofd, in dikke klodders zwarte en witte verf, doet onmiskenbaar denken aan de Italiaanse meester Modigliani. Een close-up van een piemel, zo dichtbij dat het welhaast abstract lijkt, roept herinneringen op aan Courbets L’Origine du Monde.

Op het mooiste schilderij staat een naakte vrouw met haar rug tegen een enorme oerboom, in een blauwgroen, new age-achtig bos dat tegelijkertijd idyllisch én dreigend is. Het is op de rand van kitsch, maar ook beeldschoon en trefzeker.

Geen gezichten. T/m 25 oktober bij Wim van Krimpen, Hazenstraat 20.

Wim van Krimpen, oud-directeur van onder meer de Kunsthal in Rotterdam, het Fries Museum in Leeuwarden en het Gemeentemuseum in Den Haag, is terug in Amsterdam, waar hij zijn werkzame leven lang geleden begon. Op de openingsexpositie van zijn nieuwe galerie zijn onder de ruime noemer Geen gezichten portretten te zien van jonge, veelbelovende kunstenaars uit binnen- (onder meer graffitiportretten van Dave de Leeuw, die volgende maand bij Van Krimpen zijn eerste solo-expositie krijgt) en buitenland (intrigerende ‘beveiligingscameraportretten’ van de Oostenrijkse schilder Stylianos Schicho; strakke, serene foto’s van de Servisch-Canadese Mirjana Vrbaski).

De mooiste portretten komen uit Van Krimpens privécollectie en zijn niet te koop. Ze zijn in 1998 gemaakt door fotografe Céline van Balen en tonen Van Krimpens dochters. De jongste helpt nu af en toe in de galerie.

Deze rubriek verschijnt iedere vrijdag in Het Parool.