Posts Tagged ‘Stedelijk Museum Schiedam’

De fictieve voorlichtingsfilms van Floris Kaayk

human-bird-wings-interview-video-hoax_large

In het Stedelijk Museum Schiedam is vanaf zaterdag werk te zien van de vijf genomineerden voor de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs 2014: Giorgio Andreotta Caló, Maartje Korstanje, Emmeline de Mooij, Emma van der Put en Floris Kaayk. Mijn favoriet is Kaayk. Vanwege zijn online project Human Birdwings (2011-2012), waarin een man vliegt als een vogel (Jammer alleen dat hij zo snel bekendmaakte dat het een hoax was) en vanwege het al even fraai uitgevoerde Rayfish Footwear, sneakers gemaakt van speciaal gekweekte roggen in alle kleuren van de regenboog.

sneakers_overview_530

Ik sprak Kaayk (Tiel, 1982) een paar jaar geleden toen hij pas twee – ook al luid bejubelde – kortfilms had gemaakt: The Order Electrus (2005) en Metalosis Maligna (2006). ‘Animatiefilms zijn vaak een showcase waarmee de maker demonstreert welke technieken hij allemaal beheerst. Ik gebruik de techniek om een verhaal te vertellen. Het is gereedschap’, aldus Kaayk.

Aan het zeven minuten durende The Order Electrus, een natuurfilmvariatie over elektronische insecten die voornamelijk op oude, verlaten industrieterreinen leven, werkte hij zes maanden; Metalosis Maligna. een soort van wetenschappelijke film over mensen met metalen implantaten die spontaan beginnen te groeien, kostte hem zeven maanden. Het was geen verspilde tijd. The Order Electrus leverde Kaayk – hij was destijds derdejaars student aan de St. Joost Academie in Breda – onder meer de Talent & Pro Award voor de beste afstudeerfilm op. ‘De combinatie van live action met 3D-animatie, het gebruik van de zorgvuldig gekozen muziek en voice-over zorgen voor een geheel eigen en realistische wereld waar we als kijker direct in gezogen worden’, meldde de jury.

Vervolgens studeerde Kaayk cum laude af met Metalosis Maligna. De sciencefictionfilm, vormgegeven als een item in een actualiteitenprogramma op Discovery Channel, was bovendien goed voor de eerste Kunstbeeld ArtOlive Award voor pas afgestudeerde kunstenaars en werd geselecteerd voor de studentencompetitie van het Holland Animation Film Festival. ‘De helft van mijn films is live action, de helft bestaat uit visual effects. Qua toepassing van animatie kun je het vergelijken met een film als Lord of the Rings, maar die wordt ook niet vertoond op het animatiefestival. Aan de andere kant: ik ben meer animator dan filmmaker. Ik ben immers afgestudeerd aan de afdeling animatie.’

orderelectrus

orderelectrus2

Voor The Order Electrus filmde hij in het Ruhrgebied bloemen, bomen en groene blaadjes tegen een industriële achtergrond. Met de onderdelen uit een oude videorecorder – Kaayk werkt een dag per week op de vuilnisstortplaats van zijn geboorteplaats Tiel, waar hij ‘de mooiste dingen’ vindt – en secondenlijm maakte hij mechanische insecten, waar hij met de computer 3D-modellen van maakte. ‘Je hebt vervolgens heel veel vrijheid. Je kunt de belichting aanpassen, de camerastandpunten en de scherpte-diepte. Dat geeft een heel realistisch effect. Tegelijkertijd weet je dat het niet kan, het is over the top. Daarom passen mijn films ook niet in de traditie van de fake-documentaire. Misschien dekt de term fictieve voorlichtingsfilm de lading nog wel het beste.’

Na The Order Electrus twijfelde Kaayk of hij dezelfde techniek nog een keer kon toepassen. Het zinnetje in het juryrapport van de Talent & Pro Award dat hij een opzichzelfstaand genre had gecreëerd, gaf echter de doorslag. ‘Als ik mijn eigen genre heb gecreëerd, kan ik het nog wel een keer doen, dacht ik.’

Floris_shorts_meta_bg(530)

floris

Metalosis Maligna is bepaald geen herhalingsoefening geworden. De inspiratiebron voor de vorm vond Kaayk in een item van het tv-programma Zembla over de vogelgriep. ‘De beelden waren heel saai: shots van een statief met een rustige pan-beweging. Toch zat er een enorme dreiging in, vooral door de voice-over. Het is niet de vraag of het gebeurt, maar wanneer. Miljoenen mensen zullen worden geïnfecteerd, was de teneur.’

Een ander verschil met The Order Electrus is dat Kaayk in Metalosis Maligna met echte acteurs werkte. ‘Mensen krijg je niet goed in de computer. In Hollywood gebruiken ze de verfijnde maar peperdure motion-capture-techniek om bewegingen van mensen vast te leggen. Maar Metalosis Maligna is een no-budget film; hij kostte nog geen 500 euro.’ Kaayk verzon een eigen systeem, met grote piepschuimen balletjes die aan de acteur werden bevestigd met sterke tape.

‘Ik heb vijf maanden full time aan de effecten gewerkt, ook in de weekeinden. Voor je het weet kom je drie dagen niet buiten. Het is geen pretje om zo lang achter elkaar voor de computer te zitten, maar als je dan ziet dat het precies zo wordt als je je had voorgesteld, compenseert dat veel.’

De Volkskrant Beeldende Kunst Prijs. T/m 11 mei in het Stedelijk Museum Schiedam. De winnaar wordt bekendgemaakt op zondag 13 april.

14

02 2014

‘Het is de bedoeling dat het puur goud wordt, maar je weet nooit precies wat eruit komt’

Andrei Roiter loopt naar een hoek van zijn atelier aan de Windtunnelkade en verzet een paar schilderijen – van een fototoestel als een vogelhuisje; de letters I’m gemaakt van wrakhout; van een cementen fototoestel tegen een witte achtergrond, uit zijn context gehaald wat voor een nóg vervreemdender effect zorgt; van een globe van zwerfhout – of is het een hoofd? Hij vindt wat hij zoekt en toont een enorm doek met een baksteen erop waaraan met ijzerdraad een handvat is bevestigd. ‘Toen ik eens een wandelingetje in het park ging maken, werd er onderweg aan de straat gewerkt. Overal lagen losse klinkers. Ik maakte er wat foto’s van. Ik maak altijd foto’s; ik ga mijn huis nooit uit zonder camera. In mijn ene zak zit mijn camera, in de andere een opschrijfboekje… Afijn, toen ik die foto’s thuis bekeek, leek het of er een veldslag had plaatsgevonden. Terwijl het in werkelijkheid een zwoele zomeravond was; het was een heel vredig tafereel, niets aan de hand. Maar op de foto leek het wel oorlog.’

Van die foto maakte hij een schilderij dat hij This Is Not a Battlefield noemde. Daarna ging Roiter terug naar de plek en nam hij een steen mee als aandenken. Die lag een tijdje in mijn studio, en toen heeft hij er een handvat aan vast gemaakt. Weer een paar maanden later maakte hij daar weer een foto van, en wéér een paar maanden later heeft hij die foto nageschilderd. Intussen heeft hij drie versies. Op verschillende formaten. ‘Het is een simpel beeld, maar geladen met betekenissen. Het is geen steen waar huizen mee worden gebouwd, maar afkomstig uit een straat. Dat maakt het voor mij interessant. Een straat staat voor vervoer, voor reizen. Het bevat nóg een autobiografisch element: het is iets zwaars dat je met je mee kunt dragen. Iedereen heeft zijn eigen steen. Dit is mijn steen. Maar als je dit verhaal niet kent, en waarom zou je ook, zou het evengoed een stuk hout kunnen zijn, een brood of een gebouw met een handvat eraan.’

Read the rest of this entry →

01

12 2010

‘Als ik een berg wil schilderen, koop ik een boek over bergen’

© Alex van Warmerdam

Als een kunstenaar over zijn werk gaat vertellen, verdwijnt vaak een deel van het mysterie; soms blijft er helemaal niets van over. Maar een enkele keer is het wél leuk.

In zijn atelier, ten kantore van Orkater, waar ik was voor een Parool-artikel over de expositie ‘Alex van Warmerdam. Tentoonstelling. schilderijen, film, theater’ in het Stedelijk Museum Schiedam, legde Van Warmerdam uit dat zijn werk onder meer afwijkt van illustratoren als Kamagurka, Gummbah, Glen Baxter of Benoît omdat het niet cartoonesk is. ‘Ik vind dat die dingen van mij ook schilderkunstig overeind blijven. Dat is mijn enige maatstaf: het moet goed geschilderd zijn. Ik zoek lang naar materiaal: naar foto’s en voorbeelden om het realistische trekken te geven. Als ik een berg wil schilderen google ik afbeeldingen of koop ik een boek over bergen. Ik heb boeken vol voetballers en vogels. Ik heb boeken met maanlandschappen en hondenboeken. Alleen de kabouters, die komen voort uit mijn eigen brein.’

Toen mijn recordertje al lang en breed in mijn tas was verdwenen haalde hij vanonder een vage stapel een genummerde prent tevoorschijn die hij had vervaardigd bij een eerdere, kleine expositie. Mannen en een hond rond een put, in ongemakkelijke houdingen staand of naar hun knie grijpend. ‘Die mannen… weet je waar ik die van heb nageschilderd? Het zijn voetballers. Afkomstig uit zo’n Hollandse Velden-boek. Het zijn voetballers, die ik andere kleren heb gegeven.’

Kom bij Van Warmerdam overigens niet aan met de kwalificatie ‘absurdistisch’. ‘Absurdistisch? Tegenwoordig is alles absurd. Dat zegt me helemaal niks.’

Alex van Warmerdam. Tentoonstelling. Schilderijen, film, theater. Van 14 februari t/m 24 mei in Stedelijk Museum Schiedam. Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Meisje met koffers, met alle gouaches die Van Warmerdam maakte voor NRC Handelsblad. In de museumwinkel zijn ook drie speciaal vervaardigde piëzografieën, een pakketje ansichtkaarten, mokken en T-shirts te koop.

10

02 2010