jpekker

De Reclame Code Commissie heeft klachten tegen drie billboardreclames van Suit Supply afgewezen. De grenzen van de goede smaak, het fatsoen of de goede zeden worden niet overschreden, meent de Commissie. Voor zover de klacht luidt dat de uitingen vrouwonvriendelijk zijn, overweegt de Commissie dat de wijze waarop de man en de vrouw in de verschillende uitingen zijn afgebeeld, niet getuigt van gebrek aan respect jegens de vrouw.

De betwiste uitingen tonen foto’s van de bekende (mode)fotograaf Carli Hermes. ‘De foto’s ademen een sensuele sfeer’ stelt de Commissie, maar ‘de Commissie dient zich terughoudend op te stellen bij de beoordeling van de vraag of een reclame in strijd is met de goede smaak en het fatsoen of met de goede zeden, gelet op het subjectieve karakter daarvan’. ‘De gewraakte uitingen overschrijden de grenzen van het toelaatbare niet. In de uitingen zijn de kleding en de poses van de vrouw weliswaar uitdagend en sexy, maar niet pornografisch. Er is nauwelijks naakt te zien en er is geen sprake van expliciete seksualiteit. De foto’s zijn van mooie kwaliteit en hebben een hoog kunstzinnig gehalte, als gevolg van compositie en kleurgebruik. Dit relativeert een eventuele erotische lading.’

De klager was dit keer niet Johan Nijenhuis, maar een ‘jonge moderne vrouw (27 jaar)’, die benadrukte dat niet alleen ‘de oude feministen’ zich aan de reclame storen. ‘Concrete cijfers laten zien dat jonge meiden last hebben van het langzaam maar zeker veranderende beeld ten aanzien van vrouwen. Dit beeld kan resulteren in een verlaagd zelfbeeld, maar ook in een verandering van het gedrag van jongens jegens meiden.’

Volgens Suit Supply zijn de uitingen absoluut niet vrouwonvriendelijk. De geportretteerde vrouw is modern, zelfbewust en heeft de afgebeelde situatie onder controle. De vrouw wordt niet als lustobject gepresenteerd, maar als gelijkwaardige ‘partner-in-crime’ van de man, aldus het herenmodemerk.

‘Zeer ongeschikt voor kinderen’, vond een van de honderden klagers. ‘Een gruwelijke poster’ die kinderen ongewild confronteert met de ‘horror-sint’, stelde een ander. Een derde klager meende dat de poster kinderen die in Sinterklaas geloven angstig maakt en dat daardoor het Sinterklaasfeest voor gezinnen verpest wordt. ‘Kinderen zullen door de poster nachtmerries krijgen.’

Het kan niemand zijn ontgaan: vanaf aanstaande donderdag draait Sint in de Nederlandse bioscopen, een komische horrorfilm over een moordende Sinterklaas, gemaakt door Dick Maas (De Lift, Flodder, Moordwijven). Met dank aan het affiche*.

Op het Sint-affiche is het silhouet te zien van een bisschop te paard, tegen een grote kogelronde maan. De filmtitel is deels goud, deels rood. Bloedrood, zou je kunnen zeggen. Zijn staf lijkt bij nadere beschouwing een vlijmscherpe punt te hebben. De Sint ziet er ook niet al te gezond uit; als je heel goed kijkt, is het een zombie. De schimmel doet zijn naam ook eer aan. Maar alleen als je heel goed kijkt. Of als je het weet – en heel Nederland weet het nu.

Bij de Stichting Reclame Code (SRC), de instantie die als doel heeft de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van reclame te waarborgen, kwamen meer dan 2000 klachten binnen, en dat aantal neemt nog steeds toe. ‘Een extreem geval’, meent mr. Fabian Bloem, monitoring & compliance coordinator van de SRC dan ook. ‘Dat hebben we in geen jaren gehad.’

Read the rest of this entry →

Al te vaak worden er in Nederland geen affiches verboden. En als ze al verboden worden, dan gaat het in negen van de tien gevallen om expliciet bloot. Ik herinner me het affiche van 06, met een foto van Erwin Olaf van een naakte vrouw die wijdbeens op een wc-pot zit met de ene hand in haar kruis en een telefoonhoorn (die had je toen nog) in haar andere hand. ‘In strijd met het goed fatsoen en de goede zeden’ oordeelde de Reclame Code Commissie destijds.

Er waren welgeteld twee klachten binnengekomen. De Commissie stelde de klagers, die om een verbod vroegen van de ‘aanstootgevende reclame-uiting’, in het gelijk omdat het affiche ‘als pornografisch kan worden aangemerkt’. Daarbij hield de Commissie rekening met het feit dat het affiche voor iedereen zichtbaar te zien was, op billboards langs de openbare weg.

Het Groninger Museum zag zelf af van verspreiding van een omstreden plasseks-poster, bedoeld om de expositie A History of Sex van de al even omstreden Amerikaanse fotograaf Andres Serrano onder de aandacht te brengen. Justitie in Amsterdam had laten weten van mening te zijn dat de foto op de poster – een vrouw die in de mond van een man urineert – aanstootgevend is. De affiches zijn wel enige tijd in Groningen te zien geweest, maar moesten verwijderd worden na een kort geding, aangespannen door het GPV, negentien scholen, kerken en andere maatschappelijke groeperingen, waaronder de Turkse Kulturele Vereniging en de Stichting Moskee en Islamitisch Centrum Groningen. Zij noemden de poster een pornografische reclame-uiting die beledigend is voor hun levensovertuiging.

Het affiche van het cabarettrio De Vliegende Panters – een blote vrouw met schuurmachine, laars en hondje – wekte de toorn van de ChristenUnie in Smallingerland. ‘Met ons vinden vele burgers deze vorm van reclame strijdig met de goede zeden’, aldus Jan van der Wouden van de ChristenUnie. Hij vond geen gehoor. ‘De afbeelding is een culturele uiting en niet seksueel of aanstootgevend’ oordeelde de burgemeester van Drachten. ‘Het affiche is functioneel’, meende de directeur van De Lawei, waar de voorstellingen plaatsvonden. Rond schouwburg Agnietenhof in Tiel grepen boze tegenstanders zelf in: met een spuitbus werd blauwe verf over haar borsten en schaamstreek gespoten, zodat het leek alsof de vrouw een blauwe bikini droeg.

De poster van Claudia de Breij’s show ‘Claudia zuigt’ – met De Breij als Eva, die in het paradijs reikt naar een appel aan een boom, waar een slang omheen slingert die uit een stofzuiger komt – werd ook aangepast. De (vrouwelijke) programmeur van cultureel centrum Stroud in Putten vond de aankondiging ‘te aanstootgevend’. Het beeld werd gekuist; de naam van de voorstelling werd vervangen door ‘Claudia treedt op’.

De poster van cabaretduo Veldhuis en Kemper voor de show Tijd heelt alle zonden – waarop de achterkant van een naakte vrouw stond afgebeeld – werd afgekeurd in Ede. De cabaretiers lieten weten de reactie van de gemeente niet te begrijpen. ‘We hebben de bijbel er nog even op nageslagen en daarin niet kunnen terugvinden dat God de vrouw met kleren aan heeft geschapen. Hiermee is maar weer eens aangetoond dat fundamentalisme overal voorkomt.’

De eerste poster van Zack and Miri Make a Porno werd afgekeurd door de Motion Picture Association of America (die niet alleen alle films keurt die in de Amerikaanse bioscopen worden uitgebracht, maar ook de bijbehorende posters), omdat deze seksueel suggestieve beelden zou bevatten.

Op de poster zijn de (aangeklede) hoofdrolspelers Seth Rogen en Elizabeth Banks te zien, met onderaan, op kruishoogte hun achterhoofden, waardoor de indruk wordt gewekt dat ze elkaar oraal bevredigen. De tekst ‘Coming Soon’ maakt het plaatje – en de grap – af.

‘Seth Rogen & Elizabeth Banks made a movie so titillating that we can only show you this drawing’, stond er op de alternatieve filmposter. De Nederlandse distributeur BFD gebruikte overigens zonder problemen de eerste filmposter.

De ChristenUnie in Utrecht maakte bezwaar tegen een enorme promotieposter van lingerieketen Hunkemöller met een vrouw in een gouden bikini, bevestigd op een winkelpand aan de Oude Gracht. De ChristenUnie eiste dat het college van burgemeester en wethouders zou optreden tegen reclame-uitingen in de publieke ruimte die kwetsend zijn voor vrouwen. ‘We zijn jaren bezig geweest met de emancipatie van vrouwen. Zij moeten niet worden beschouwd als lustobject.’ De lingerieketen toonde zich niet onder de indruk: ‘Het is geen blote dame. We zien haar niet als lustobject. Het is gewoon een mooie dame die geniet van een zonnige dag’.

De poster van de overzichtstentoonstelling van Alex van Warmerdam in het Stedelijk Museum Schiedam, met een naakt meisje met twee koffers, mocht eerder dit jaar ook niet worden opgehangen in de openbare ruimte. Het verbod kwam echter niet van de Reclame Code Commissie; de commercieel directeur van JCDecaux, het bedrijf dat wereldwijd billboards en Mupi’s exploiteert, weigerde het affiche.

‘Hij heeft ons uitgelegd dat er geen plek is voor onnodig uitdagende uitingen, zoals hij dat noemt’ vertelde Van Warmerdam destijds vol ongeloof. ‘Veel mensen zouden zich daaraan storen. Het lokt vandalisme uit en het is in strijd met de goede zeden en smaak. De goede zeden en smaak… een meisje met zo’n onschuldig driehoekje. Het lijkt de Victoriaanse tijd wel! In een eerste gesprek, zei hij: dan hangt het daar en staat Mohammed met zijn gesluierde vrouw ernaar te kijken. Wat moet die daar wel niet van denken? Dus die man gaat er op voorhand vanuit dat een zekere Mohammed zich daaraan gaat ergeren. Daar heb je het weer: die zelfcensuur ten opzichte van de moslims. Terwijl Jan Smit in zijn onderbroek en van die geile push-up bh’s wel mogen. Angstaanjagend vind ik het. En de Venus van Milo dan? Een liggend naakt van Goya of Velázquez?

‘We hebben bewust niet het verminkte gezicht van Sint op het affiche gezet’, aldus regisseur Dick Maas. ‘Niet alleen om de tere kinderzieltjes te beschermen. Maar vooral omdat het voor de kijkers leuker is als ze niet alles van tevoren weten.’

Er is ‘gedoe‘ rond de poster Sint, een komische horrorfilm over een moordende Sinterklaas. Daarop is het silhouet te zien van een bisschop te paard, met een staf met een vlijmscherpe punt, tegen een grote kogelronde maan. De filmtitel is deels goud, deels rood. Bloedrood, zou je kunnen zeggen. Het fraaie affiche is ontworpen door het Amerikaanse bureau BLT & Associates, dat bijvoorbeeld ook blockbusters als Dark Knight doet. De finishing touch is van Michael v Randeraat/Locust Entertainment, in 2002 winnaar van de Afficheprijs met Minoes.

Bij de Reclame Code Commissie zijn bijna 1000 klachten binnengekomen, een ‘ongebruikelijk aantal’, en dat terwijl de poster nog nergens in de openbare ruimte hangt. Ik ben dan ook benieuwd naar de uitspraak van de RCC, in deze zaak zonder precedent. De poster lijkt niet in strijd met de goede zeden. En de tere kinderziel, is voor zover ik kan nagaan, ook nog nooit een argument geweest.

Kijk en vergelijk alvast: de poster van Sint is onmiskenbaar duisterder dan bijvoorbeeld de affiches van Het paard van Sinterklaas, Sinterklaas de meezing moevie of de Sinterklaasfilms van Martijn van Nellestijn (van Sinterklaas en het Pakjes Mysterie en Sinterklaas en de verdwenen pakjesboot tot Sinterklaas en het geheim van het grote boek en Sinterklaas en het geheim van de Robijn).

Die rammelende lopende band-producties zijn in wezen een veel grotere bedreiging voor de tere kinderziel dan (de poster van) Dick Maas’ Sint, natuurlijk…

Er is commotie ontstaan rond de poster Sint, een komische horrorfilm over een moordende Sinterklaas, geregisseerd door Dick Maas (Amsterdamned, Flodder, Moordwijven). Daarop is het silhouet te zien van een bisschop op een paard, tegen een grote volle maan; de filmtitel is deels goud, deels rood. Bloedrood. De Reclame Code Commissie, die ‘een groot aantal’ klachten heeft ontvangen, gaat zo snel mogelijk een oordeel vellen over de reclamecampagne. ‘Om de behandeling niet te vertragen, zullen soortgelijke nieuwe klachten niet meer in behandeling worden genomen’, meldt de organisatie die zich inzet om de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van reclame te waarborgen.

Vooruitlopend op de uitspraak zijn de hoofdrolspelers alvast aan het zwartepieten op Facebook en Twitter. ‘Een horror-sint door het land hangen getuigt van slechte smaak en dédain jegens iedereen die het als een familiefeest ziet’, schrijft regisseur Johan Nijenhuis (wiens Paul van Loon-verfilming Foeksia de miniheks op dit moment in de bioscopen te zien is) aan A-film, de distributeur van Sint én van zijn volgende film. ‘Ik heb jonge kinderen en ik wil ze graag van het sinterklaasfeest laten genieten zoals ik dat vroeger zelf gedaan hebben. Als je de poster openbaar wilt ophangen vraag ik je die beslissing te herzien. Als je ‘m toch van plan bent op te hangen. zal ik mijn protest tot hogere machten moeten richten.’

Maas toont zich in zijn onderkoelde reactie niet onder de indruk. ‘Wie bedoel je met hogere machten? Toch niet de Kerstman? (…) Je bent bezorgd voor je kinderen en vindt het hangen van de poster getuigen van slechte smaak. Vreemd voor iemand die door het hele land posters ophangt met een eng gepuntmutst miniheksje op een bezemsteel. Mijn kinderen, die zoals je begrijpt wel wat gewend zijn, schrokken zich een hoedje.’

Sinterklaas is volgens Maas helemaal geen gezellig familiefeest. ‘Wake up! Het was altijd al een door de commercie gedreven promotie voor de Katholieke kerk. Je zou eens vraagtekens moeten zetten bij dit smoezelige feest waarbij elk jaar oudere heren zich hullen in rode jurken en kleine kinderen op schoot trekken.’

Tot slot heeft Maas nog een welgemeend advies aan Nijenhuis cum suis. ‘Als je je kinderen zeven jaar lang kan wijsmaken dat er een bisschop op zijn paard over de daken galoppeert, zal het weinig moeite kosten ze uit te leggen dat Sint niet de echte Sinterklaas is. Gewoon zeggen dat het de slechte neef van Sinterklaas is. Dat de echte Sinterklaas daar vreselijk om moet lachen.’

De verwachting is dat het relletje de film geen kwaad zal doen. Nijenhuis, die zich inmiddels heeft gericht tot de Reclame Code Commissie en het NICAM (een stichting die televisieprogramma’s, games en films keurt, maar geen posters, en dus helemaal geen partij is): ‘Als medestanders en ik fel tegen de poster zijn, pak je ook de publiciteit. Goed voor de film. En als jullie daardoor de poster niet openbaar ophangen is dat goed voor de kinderen. Maas: ‘Sint wordt de meest spraakmakende film van de laatste jaren, en poster of niet, je zult je kinderen sowieso het een en ander moeten uitleggen.’

Sint draait vanaf 11 november in de Nederlandse bioscopen. Volgens distributeur A-Film wordt de film gekeurd voor 16 jaar en ouder; Kijkwijzer heeft de trailer die nu in de bioscopen en op internet te zien is, geclassificeerd voor 12 jaar en ouder.