jpekker

Op wat de drukste dag van het jaar is voor de luchthaven Schiphol – er zullen meer dan 170.000 passagiers aankomen, vertrekken of overstappen – doet de Passengers Terminal in Amsterdam dienst als vertrekhal in de speelfilm All Stars 2: Old Stars. Aan de zuidelijke IJ-oever is het in de zomermaanden normaal gesproken een komen en gaan van cruiseschepen, op een bootloze vrijdag onderschrijft een even simpele als doelmatige ingreep van art director Harry Ammerlaan het multifunctionele karakter van het ontwerp van de Britse architect Larry Malcic. Met behulp van twee detectiepoortjes met lopende banden ernaast, afgescheiden door drie rijen paaltjes, is de terminal in een vertrekhal veranderd. “Grappig hè”, zegt Thomas Acda (Willem, de tobbende middenstander met het hart van goud), “hoe je met drie, vier attributen hebt wat je hebben wilt. Hier stond helemaal niets vanochtend. Die Ammerlaan is werkelijk een wonder.”

All Stars 2: Old Stars is zoals de titel al doet vermoeden een vervolg op Jean van de Velde’s All Stars uit 1997, over de wederwaardigheden van zeven vrienden die van kleins af aan samen voetballen bij Swift Boys. De film was al goed voor een gelijknamige spin-off op televisie (38 afleveringen, verdeeld over drie seizoenen) en een Vlaamse remake (Team Spirit), een Vlaamse vervolgfilm (Team Spirit 2) en twee Vlaamse televisieseries, allemaal geregisseerd door Jan Verheyen.

Voor alle duidelijkheid: All Stars 2 is géén remake van Team Spirit 2. Jean van de Velde schreef zelf het scenario voor het vervolg, waarin de zeven zichzelf trakteren op een ‘ouderwets trainingskamp’: een lang weekend naar Barcelona, waar ook een bezoek aan ‘El Clasico’ op het programma staat.

De douane lijkt echter een onneembare horde voor Johnny (Daniel Boissevain). De uitkeringstrekker met een autoriteitsprobleem heeft namelijk nog een enorm bedrag aan boetes openstaan. En Peter (Kasper van Kooten), die door een aantal geslaagde beleggingen op de beurs toch behoorlijk goed in de slappe was zit, wil ze niet voor hem betalen.

Van de Velde, met een zonnebril op zijn voorhoofd, wijst zijn acteurs proberenderwijs de juiste positie rond het detectiepoortje. “Onze jongens staan hier. Nee hier. Peter Paul hier. Thomas hier. Raymi hier.” “Een triootje”, zegt Peter Paul Muller gevat. Van de Velde laat zich niet van de wijs brengen. Hij wijst de plek de Antiliaan Paul Murphy, gespeeld door Raymi Sambo, langdurig wordt gefouilleerd door een blonde beveiliger – het is pure slapstick – en wijst waar Johnny zo’n beetje wordt afgevoerd. Muller (hij speelt de goaltjesdief annex womanizer Mark) heeft het plaatje. “Fucking hell, daar gaat Johnny!”, zegt hij vol overtuiging. “We gaan Johnny toch niet hier laten?! Hoho! Samen is niet alleen!”

Boissevain laat zich ondertussen buiten beeld interviewen door de lokale zender AT5.

De sfeer is sowieso jolig. “Een Congolese granaatscherf”, grapt Acda (hij sleept een koffiekan en een net met zeven voetballen met zich mee) als het detectiepoortje niet meer ophoudt met piepen. Een actrice die een beveiliger speelt staat tijdens Van de Velde’s uitleg te texten met haar mobieltje. “Dit is precies het beeld dat ik van de bewaking op Schiphol heb”, zegt Van Kooten. Achter hem staat een ellenlange rij figuranten verveeld te wachten tussen de paaltjes. Scène na scène. Take na take. Urenlang. Het lijkt Schiphol wel.

Scenario en regie: Jean van de Velde Camera: Jules van den Steenhoven Montage: Sander Vos Producent: Rolf Koot Uitvoerend producent: Esther van Leeuwen Art Director: Harry Ammerlaan Muziek: Fons Merkies Geluidmontage: Peter Flamman Omroep: VARA Distributie: Independent Films Te zien vanaf 13 oktober 2011.

Vanavond zendt de VARA Jean van de Velde’s Wit licht uit (Nederland 3, 22:00 uur), het acteerdebuut van de razendpopulaire zanger Marco Borsato. Voor het Filmjaarboek schreef ik onderstaande reconstructie, over de opnamen in Oeganda en Zuid-Afrika met een cast en crew van bijna 150 man; de koppelverkoop van concert- en bioscoopkaartjes; de vernietigende recensies; een hermontage en een volslagen onverwachte selectie voor het meest prestigieuze filmfestival van de wereld; het faillissement van de productiemaatschappij; ingestuurd voor de Oscar voor beste niet-Engelstalige film en toch weer niet… De geschiedenis van Wit licht en The Silent Army is zelf ook een film. Of beter: een soap.

Read the rest of this entry →

Een week of wat geleden zaten ze naast elkaar in DWDD: Jean van de Velde, Martin Koolhoven en Ben Sombogaart, de hoofdrolspelers tegen wil en dank in de bespottelijke Nederlandse Oscar-soap. Het advocatenbureau Kos, Morel, Vos en Schaap had een brief op hoge poten gestuurd aan het Holland Film van Claudia Landberger, die zich vervolgens weinig professioneel in stilzwijgen hulde.

Jean van de Velde betoogde dat hij echt in de Oscarkansen van zijn The Silent Army geloofde, dat hij zich anders zelf wel zou hebben teruggetrokken. Dat had hij immers eerder ook al eens gedaan, toen – hoe is het mogelijk – zijn coming of age-voetbalfilm All Stars was voorgedragen, in plaats van Mike van Diems Karakter. Het was een grensgeval gaf Van de Velde toe, maar het grootste deel van zijn film was niet-Engelstalig. ‘Maar hoe meet je dat? Per woord, of met een stopwatch?’

Artikel 14.3.6, dat bepaalt dat een film een ‘general release’ moet hebben gehad, kwam niet ter sprake. Ook ging het niet over artikel 14.3.1, waarin staat dat ieder land wordt uitgenodigd zijn beste film in te sturen voor de Oscars. In andere landen, landen met meer filmcultuur, doen ze dat gewoon. Frankrijk heeft Un prophète van Jacques Audiard ingestuurd, een duister gevangenisdrama dat op het festival van Cannes werd bekroond met de Grote Juryprijs. De Belgische inzending is de wrange boekverfilming De helaasheid der dingen. Michael Haneke’s Das weisse Band is de Duitse inzending, Ruben Ostlunds‘ Involuntary de Zweedse. Nour Eddine Lakhmari’s Casanegra dingt mee namens Morakko en Corneliu Porumboiu’s meesterwerkje Police, Adjective namens Roemenië.

Daar valt natuurlijk over te twisten, over wat de beste film is. Maar in Nederland doen we dat niet. Wij sturen de film in die volgens ons de meeste kans maakt, die volgens ons het meest in het straatje van de Academy past. Daarbij worden vele oneigenlijke argumenten uit de kast gehaald. Ben Sombogaart – wiens De tweeling in 2004 werd genomineerd voor een Oscar – meende dat zijn film een goede kans maakt door het actuele, mondiale thema ‘het stijgende water’. Van de Velde wees erop dat het ‘zwarte’ thema van zijn film het goed zou doen in een land dat voor het eerst in zijn geschiedenis een zwarte president had gekozen. Michelle Obama zou de film hebben gezien en onder de indruk zijn.

Martin Koolhoven kon het dus eigenlijk vergeten, met de zoveelste film over de Tweede Wereldoorlog. Maar, zo pleitte hij, er wordt vooral gestemd door oudere filmmakers die geen films meer maken en dus genoeg vrije tijd hebben om alle kanshebbers te bekijken (een voorwaarde om te stemmen). En Zwartboek greep twee jaar geleden maar net naast een nominatie (de film stond wel op de short list).

Enfin. De Oscarcommissie kwam opnieuw bijeen. Besloten werd The Silent Army gewoon in te sturen. ‘De criteria waaraan de film voor de Academy behoort te voldoen, zijn nogmaals gecontroleerd door Holland Film. Er zijn geen nieuwe feiten aan het licht gekomen die maken dat de film niet aan de eisen van de Academy voldoet. De commissie ziet dan ook geen reden om haar beslissing van de vergadering van 1 september jongstleden te herroepen.’

En nu is de film dus geweigerd. In een persbericht stelt Holland Film dat het gedoe in de pers er de oorzaak van is dat de Nederlandse inzending ‘met een vergrootglas en extra precisie door de Academy is gecontroleerd’.

‘Uitvoerig en intens beraad’ heeft uitgewezen dat The Silent Army moet worden beschouwd als een afgeleide versie van de film Wit licht (goh…) en geen op zichzelf staand origineel is. ‘De Academy ziet geen andere mogelijkheid dan de film uit te sluiten.’

Holland Film wast zijn handen in onschuld: ‘In de commotie rond de keus van de selectiecommissie (…) wordt gesuggereerd dat in Nederland al een uitspraak moet worden gedaan of een film wel of niet voldoet aan door de Academy gestelde formaliteiten. De beslissing of een film aan de procedurele formaliteiten voldoet is uitsluitend aan de Academy in Los Angeles en daarmee geen taak of bevoegdheid van enige instantie in het land van de Oscar inzending.’

Holland Film laat tot slot weten dat de organisatie in samenwerking met partijen tot de opstelling van een nieuw reglement wil komen ten einde herhaling van de gang van zaken rond de inzending van The Silent Army te voorkomen.

Iedereen is gek, behalve Holland Film.

Nb1. Marco Borsato heeft per twitter laten weten dat hij Oorlogswinter een fantastische film vindt die hij alle succes gunt als Nederlandse afvaardiging voor de Oscars! Knap. Vandaag twitterde hij erachteraan: ‘Zo ik ga er weer fris tegen aan vandaag weet niet wat er vandaag allemaal op mijn pad kom maar saai is mijn leven niet in ieder geval!’ Knap.

Nb2. Het persbericht van Holland Film was de deur al uit voordat Jean van de Velde op de hoogte was gesteld. Wat een onvoorstelbare onkunde…

Nb3. Réne Mioch heeft regisseur Martin Koolhoven en de producenten San Fu Maltha en Els Vandevorst ‘als klein onderdeel van de filmwereld’ zijn excuses aangeboden voor de ongemakkelijke situatie waarin zij door de selectiecommissie zijn gebracht, en een tamelijk hilarische open brief gestuurd aan de Oscar-selectiecommissie, de directeur van Holland Film, en de directeur van het Filmfonds.

Nb4: Martin Koolhoven krijgt ‘Oscarles’ van Mike van Diem (Oscarwinnaar met Karakter).

Op het gevaar af dat Jean van de Velde denkt dat ik iets heb tegen hem en zijn film(s) – wat, ik zeg het er voor de zekerheid nog maar even bij, niet zo is -, de keuze voor The Silent Army als Nederlandse inzending voor de Oscar voor beste niet-Engelstalige film is een onbegrijpelijke.

Niet alleen zijn er praktische bezwaren (er zou te veel Engels in worden gesproken, hij heeft niet écht in de bioscoop gedraaid, en er is een andere versie ingestuurd dan in de bioscoop heeft gedraaid), het is vooral omdat er een andere film is die lijkt geschapen voor de Oscars: Oorlogswinter van Martin Koolhoven.

Koolhoven twitterde er dan ook flink op los nadat het nieuws bekend was geworden, noemde links en rechts wat artikelen uit de reglementen van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, en vroeg zich af of een en ander wel in de haak was. Chic is het niet, maar geef hem eens ongelijk; niet alleen Jean van de Velde en Marco Borsato dromen van een Oscar… (‘Je grootste droom als filmmaker is een mooie film maken. Daarna droom je over Oscars en Cannes’, aldus Van de Velde. ‘De meeste dromen zijn bedrog’, zong Borsato lang geleden al).

Holland Film meldt dat de selectiecommissie speelfilm 2009 bestond uit afgevaardigden van Binger Filmlab; DDG – Dutch Directors Guild; KNF – Kring van Nederlandse Filmjournalisten; MIMM Muziekinstituut Multimedia; NBF – Nederlandse Beroepsvereniging van Film- en Televisiemakers; NSC – Netherlands Society of Cinematographers; NVB – Nederlandse Vereniging van Bioscoopexploitanten; NVF – Nederlandse Vereniging van Filmverhuurders; NVS – Nederlandse Vereniging van Speelfilmproducenten; NFTVM – Vereniging van Nieuwe Film- en Televisiemakers;  Netwerk scenarioschrijvers en Holland Film. De afgevaardigde namens de filmjournalisten was Sven Gerrets, van – ja waarvan eigenlijk?

Ik heb een jaar of wat geleden ook in de selectiecommissie gezeten. Welke film toen werd gekozen weet ik niet meer, maar mijn keuze was het niet. Veel discussie was niet mogelijk; ik had sterk het idee dat de commissie er was om een van tevoren gemaakte keuze te legitimeren.

Ik geloof overigens wel dat die keuze met de beste wil van de wereld wordt gemaakt. Door mensen die vast van mening zijn dat The Silent Army meer kans op een Oscar maakt dan Oorlogswinter. Je vraagt je wel af waar dat vandaan komt. Mevrouw Obama wordt genoemd; zij zou de film heel mooi vinden. Ik ben bang dat de mythevorming in Cannes er ook mee te maken heeft. Toen The Silent Army daar in première ging, meldden het ANP en het NOS journaal, dat er een minutenlange staande ovatie was en de film dus een enorm succes was.

Haal je de koekoek; dat geldt voor álle films die in de sectie Un certain regard draaien. De premières vinden plaats in aanwezigheid van de cast en de crew, en die willen natuurlijk wel klappen.

De Oscar-perikelen passen wel naadloos in de krankzinnige geschiedenis van de film. Die had ik omstandig beschreven voor het jaaroverzicht, dat ik op verzoek van het Nederlands Film Festival had geschreven voor hun catalogus. En er niet in terecht is gekomen.

Zijn er dan toch ‘grote krachten’ die zich met de film bemoeien?

Op het aanstaande Nederlands Film Festival is overigens zowel Wit licht als The Silent Army te zien. Maar alleen Wit licht dingt mee naar de Gouden Kalveren…