jpekker

Hedwig Houben, Five Possible Lectures on Six Possibilities for a Sculpture. T/m 15/7 in P/////AKT platform for contemporary art, Zeeburgerpad 53.

“Deze constante transformatie van context herinnerde me een beetje aan de film Zelig van Woody Allen, waarin een man genaamd Zelig zijn voorkomen kan aanpassen aan zijn omgeving. Dan is hij dun, dan weer dik. Hij is schrijver, musicus, en dokter, Aziaat en Europeaan.”

Achter een tafel zit een jonge vrouw. Terwijl ze met haar dunne vingers over het blad schraapt, oreert ze onverdroten over kunst, beelden, identiteit, transformaties, deconstructie en de demystificatie van zichzelf. Dan weer in het Nederlands, dan weer in het Engels. Het ene moment zelfbewust, dan monotoon-weifelend, zachtjes zingend, of lichtjes kreunend, op het sensuele af. Dan weer is ze de kunst zelf, die praat over wat Hedwig de kunstenaar denkt en met haar uithaalt. Dan weer is ze kunstenaar en draait ze bolletjes van klei. “Respect yourself, hey, hey”, kirt ze Madonna na.

Five Possible Lectures on Six Possibilities for a Sculpture heet de talige, prikkelende performance die Houben een paar weken geleden live uitvoerde in P/////AKT, en nu als videoprojectie te zien is als onderdeel van de reeks The Principle Rules II. Het ‘pratende’ kunstwerk dat tijdens de lezing/performance/zelfanalyse tot stand kwam, staat ernaast.

Below Sea Level – Explorations in Film. Met werk van o.a. Janneke van Heesch, Julia Kaiser en John Treffer. T/m 15/7 in EYE, IJpromenade 1.

Below Sea Level – Explorations in film toont het werk van de tweede lichting studenten van de ‘Master of Film’, de masteropleiding van de Filmacademie en de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. In alle hoeken en gaten van EYE. En hoewel de focus van de master niet op het eindproduct ligt maar op de weg daar naartoe, zijn de resultaten zeer de moeite waard.

Janneke van Heesch (afgestudeerd aan de Filmacademie) verfilmde vijf korte, prikkelende monologen die op vijf monitoren op de trappen van de Arena kunnen worden bekeken. Van een verliefde, zwevende astronaut tot een roerloos dobberende kabeljauw, achter glas op zoek naar contact. De Duitse Julia Kaiser (ex-Rietveld) regisseerde twee fantasierijke houtje-touwtje 16mm-films, deels stop-motion animatie, deels live-action, met geweldige, geknutselde decors, handgeschreven tussentitels voorzien van poezieplaatjes, poppen en zichzelf in de hoofdrol.

En John Treffer (ex-Rietveld) maakte een fraaie kijkdoos en de schitterende ‘natuurfilm’ Citygulls, beide deels in 3D, beide met meeuwen in de hoofdrol. Er zijn schitterende beelden van een meeuw in een sneeuwstorm, ontroerende plaatjes van meeuwtjes die hun vleugels proberen uit te slaan, en er is een prachtig gevecht in slow motion. Mede door het geweldige sound design is het net een pas à deux.

Een zo persoonlijk mogelijke film moest hij maken, vertelde regisseur Sam de Jong bij de presentatie van de eindexamenfilms van de Filmacademie, afgelopen maandag in EYE. Het was hem meermaals ingeprent door zijn docenten. Maar wat dat dan was, een persoonlijke film? “Moest ik de camera op mezelf richten? Een autobiografische film maken? Ik ben er gelukkig op tijd achter gekomen dat het het belangrijkste is dat je een film maakt die je aan ’t hart gaat.”

De Jong maakte Magnesium, over een jong meisje in een arena – de topturnwereld – waarvan hij weinig tot niets wist. Het is met afstand de beste film van Lichting 2012. De structuur – de film is onderverdeeld in vijf dagen; de aanloop naar de kwalificatiewedstrijden voor het Europees Kampioenschap – is slim, het script van Shady El-Hamus geeft precies voldoende informatie, en de montage is meesterlijk. De cameravoering lijkt op die van de films van de gebroeders Dardenne, Le fils met name, maar dan wat ruiger. Samira Maas overtuigt in een prettig onnadrukkelijke bijrol als turncoach, de debuterende Denise Tan (een turnster; De Jong vond haar op Facebook) is overweldigend als de vastberaden turnster.

Op het affiche (gemaakt door Machine) staat het meisje niet. Dat is blauw, met een diagonale rode balk of bies. Eroverheen ligt wit poeder waarin de titel is geschreven, uit de losse pols, zoals op een beslagen ruit. Als je niet weet waar de film over gaat, heb je geen idee waar je naar kijkt. Met voorkennis zou je kunnen deduceren dat de achtergrond een turnpakje is en het witte poeder magnesium (dat het zweet absorbeert, de handen stroef maakt en een turner meer grip oplevert aan bijvoorbeeld de rekstok).

Machine maakte eerder een liggende variant, waarop Tan met enige moeite wel te herkennen is. Niet turnend overigens, maar slechts haar indringende blik, in een blauw vlak. Die poster mocht niet van de Filmacademie, die de posters van alle afstudeerfilms in een keer bij dezelfde drukker laat drukken. Waarom niet is een raadsel; het formaat is eender en in EYE mogen de posters sowieso niet opgehangen worden. Niet staand en niet liggend – stringente regels van de Oostenrijkse architecten.

Het definitieve staande affiche van Magnesium is een uitsnede van het liggende affiche. Het doet zoals gezegd nauwelijks recht aan de film, maar is op zichzelf een sterk en prikkelend ontwerp, iets wat van de meeste andere posters niet kan worden gezegd, terwijl er net als de afgelopen jaren een aantal gerenommeerde posterontwerpers is ingeschakeld. Gijs Kuijper, bijvoorbeeld, maakte de poster voor De club van lelijke kinderen (een soort kruising tussen De griezelbus en Dik Trom), Susanne Keilhack van ShoSho maakte de niet al te geïnspireerde affiches voor 9/11 A Love Story, Sisters, Wolvenpad en Roem.

Alles kan en alles mag, de eindexamenfilms hoeven immers niet aan een publiek te worden ‘verkocht’, en toch lijken veel posters op elkaar. Lost and Found heeft nog wel enige esthetische kwaliteit (een hand houdt een oude foto op, die naadloos overgaat in de stad op de achtergrond. Maar ook deze poster geeft de kijker geen clou wat hem te verwachten staat. Het zou even goed een documentaire kunnen zijn.

Op het affiche van Het lot van Lotte Lammers staan de contouren van twee jonge meisjesgezichten. Op de achtergrond is om ondoorgrondelijke redenen een soort stippenpatroon gezet, terwijl in de beginbeelden van de film – een thriller – de achtergrond passend bloedrood is (de meisjes kotsen heel grappig over de naam van de Filmacademie).

Het kan altijd erger. De poster van Morgan Knibbe’s A Twist in the Fabric of Space – een gewaagd, prettig-pretentieus essay waarin Georges Bataille én de halve filmgeschiedenis worden geciteerd – probeert de complete film in vier beelden samen te vatten. Uit elk deel van het vierluik is een beeld gekozen, en ook de tussentitels kwamen op de poster terecht. De filmtitel is in hetzelfde, totaal onleesbare handschrift gezet. Je hebt geen idee waar je naar kijkt, en dat is doodzonde, want A Twist in the Fabric of Space bevat meer dan genoeg ijzersterke, prikkelende beelden die voor de hele film kunnen staan.

De eindexamenfilms zijn te zien tijdens het Keep an Eye Filmacademie Festival, t/m 15 juli in EYE.

Lichting 2011 van de Filmacademie studeert af met dertien films. Ze worden aan de man gebracht met even zoveel affiches, gemaakt door beginnende ontwerpers, door bevriende ontwerpers, en door ervaren afficheontwerpers zoals Gijs Kuijper (De rode loper) en Brat Ljatifi (Geen weg terug), die allebei de Cinema.nl Afficheprijs al eens wonnen, en zoals Joost Hiensch (Kluizenaar) en Susanne Keilhack (Destiny), beiden werkzaam bij het Amsterdamse ontwerpbureau ShoSho dat sinds jaar en dag affiches voor Filmacademieproducties maakt. Twee posters werden gemaakt door medestudenten: Dennis Groenendijk, student IM/VFX, verzorgde de visual effects én de poster van Een bizarre samenloop van omstandigheden, Lucas Camps produceerde en co-regisseerde Meester, en maakte tevens het affiche.

Je zou verwachten dat nog één keer alle remmen los zouden gaan; de posters hoeven immers nog geen publiek naar de bioscoop te lokken en er zijn ook nog geen geldschieters en andere belanghebbenden die zich er tegenaan bemoeien. Ondanks de (relatieve) vrijheid zijn de meeste affiches saai, clichérijk of weinig meer dan goed bedoelde huisvlijt.

De drie die er nog enigszins uitspringen zijn de speelse poster van Het onopmerkelijke leven van Hans Boorman (ontwerp Nina Mathijsen en Marnix de Klerk), het grafische affiche van Transhuman (Aga Rietdijk), en de handgetekende poster van Daar is het beter (Menno Schut).

Daar is het beter is een documentaire annex roadmovie over twee generaties arbeidmigranten (Turken van de eerste generatie op weg naar hun geboorteland en Bulgaren die in Nederland op zoek zijn naar werk), door Schut even simpel als treffend gevisualiseerd middels twee witte bestelbusjes die verschillende kanten oprijden. De achtergrond en de auto’s (een VW Transporter en een Dacia) zijn afzonderlijk van elkaar geschilderd. De titel is gezet in de goed gekozen Neo Retro Fill. Mooi detail: ook de kleurstelling van de logo’s is aangepast.

De eindexamenfilms zijn te zien tijdens het Keep an Eye Filmacademie Festival, t/m 1 juli in het gebouw van de Filmacademie, Markenplein 1 Amsterdam.

De rubriek Gezien verschijnt iedere woensdag in het katern PS Kunst van Het Parool.

Goede bedoelingen kunnen de studenten van Lichting 2010 van de Nederlandse Film en Televisie Academie niet worden ontzegd. In tegendeel. De jongafgestudeerden zijn idealisten; hun 13 afstudeerfilms laten zien dat ze hun onderwerp bewonderen of er zielsveel van houden, en dat ze graag willen dat het publiek óók van het onderwerp gaat houden; een enkel filmpje eindigt zelfs met een website en een telefoonnummer.

Goed gemaakt zijn ze wel, maar de meeste filmpjes zijn al te braaf en bleu. En exact hetzelfde kan worden gezegd van de bijbehorende filmposters.

Read the rest of this entry →

Zo goed als de afstudeerfilms van Lichting 2009 zijn, vooral op productioneel vlak, zo middelmatig zijn de meeste affiches. Je ziet direct wat de voorbeelden zijn en wat de bedoeling is, maar de uitvoering schiet in veel gevallen tekort. En nu is het formaat ook nog gehalveerd ten opzichte van vorig jaar, maar dat zal de kredietcrisis wel zijn.

Veel posters zijn geijkte combinaties van een portret en de titel in een willekeurig lettertype. Op het affiche van Iliriana staat het hoofd van de hoofdpersoon links, op dat van Bingo rechts. Maar die heeft tenminste nog een goeie blik in zijn ogen. Het grauwe, grofkorrelige affiche van het fascinerende vormexperiment In een vergeten moment heeft wel wat van een oud Russisch icoon. De persoon in kwestie is nauwelijks te herkennen, maar dat zal een rechtenkwestie zijn. Geen van de geportretteerden in de film is om toestemming gevraagd.

Bijna net zo grofkorrelig is de foto van het piepjonge circusmeisje uit de documentaire Tzirk. Ze zit in de rechter benedenhoek, omringd door veel zwart, wat goed werkt. De kriebelige, breekbare titel en credits zijn handgeschreven door Sander van Dieren, die met de poster afstudeert aan de ArtEZ hogeschool voor de kunsten in Arnhem. De poster van Baba (van Kamiel van Kessel) is al even simpel en doeltreffend: een móói portret van de hoofdpersoon, die recht in de lens kijkt. Ook hier zijn de titel en alle credits gezet in een en dezelfde, elegante letter.

Het hoofd van de titelheld uit Wes gaat voor de helft schuil achter een boom, die om ondoorgrondelijke redenen de halve poster in beslag mag nemen. Alle credits staan over het bovenlijf van Wes, die in niets lijkt op het voetballende branieschoppertje uit de film. Het contrast had niet groter kunnen zijn: fantastische productie, bar slechte poster.
Van de wispelturige, mooie hoofdrolspeelster uit Sacha draait zijn alleen haar blote rug en achterhoofd zichtbaar. Daar overheen heeft regisseur Sara Verweij tamelijk willekeurig een rommelpotje aan verschillende (slecht gespatieerde en leesbare) lettertypes geparkeerd. Om onbegrijpelijke redenen staat de pay off in het Engels: ‘Someone has been holding back / you know it is yourself’.

Op de poster van De herinnering en daarna (een documentaire over een jonge vrouw) zou je ook de hoofdpersoon verwachten, maar er is gekozen voor een grauwe Oostblokflat. Dat valt in ieder geval op. De typografie, mooi geplaatst in de witte lucht boven het gebouw, is bijpassend sober. De titel van Blijf bij me, weg is op de poster in tweeën geknipt. Hij staat in grote kapitalen. Op twee regels, zonder komma, maar in een veel minder mooi lettertype dan in de film zelf. Eronder staat de titel voor alle zekerheid overigens wél zoals de regisseuse hem heeft bedoeld, met komma. Van de vijf polaroids is geen chocola te maken: een hand, nog een hand, en nog een hand…

Het affiche van Het mysterie van de volle maan is één op één gekopieerd van Harry Potter: de manier waarop de hoofdrolspelers zijn geposteerd, de kleurstelling, alleen het titelbeeld is een beetje aan de magere kant. Origineel is het niet, maar de poster maakt wel in één opslag duidelijk wat de film te bieden heeft, en dat is al heel wat. Ook de poster van Hawkes treft de sfeer van de film uitstekend. Geen toeval; hij is getekend door een van de medewerkers aan de film: Matthijs Joor, die afstudeert in de richting Interactieve Media en Visual Effects. Het is alleen jammer dat de titel slecht is geplaatst (want in het volste gedeelte) en dat de credits onscherp en dus slecht leesbaar zijn.

Ook twee documentaires worden aan de man gebracht met een geïllustreerd affiche. Voor dat van Altijd 19 maakte Elise van Iterson een fraaie tekening van de onfortuinlijke hoofdpersoon. Vanuit de verte lijkt hij een beetje op Michael Moore, het zal wel door het petje komen. Je vraagt je toch af waarom niet voor een foto is gekozen. Ook de plaatsing van de filmtitel roept vragen op: je leest Al 19, en dat kan toch niet de bedoeling zijn. Op de documentaire Brul van de Leeuw plant de getekende hoofdrolspeler een Vlaamse gele vlag met zwarte leeuw in de wereldbol. Aardig, maar het voegt niets toe. In de documentaire zitten prachtige, zeer bruikbare beelden van de jonge Belgische hoofdrolspeler, met een rood-wit-blauwe sjerp om zijn nek.

Ook het affiche van de fictiefilm Jacco’s film is getekend. In dit geval werkt dat wel. Soortgelijke tekeningen zitten ook in de film, zogenaamd gemaakt door het wonderkind Jacco zelf. En door het woord film in de titel is de kale zwart-wit poster toch als filmposter te herkennen. Het affiche is ontworpen door het Amsterdamse bureau Shosho  (dat de afgelopen jaren steeds meer examenposters is gaan maken; deze editie liefst vijf), maar leunt geheel en al op de illustratie en het handschrift van striptekenaar Floor de Goede. Ze zijn misschien wel wat te strak voor een jochie van tien. Aan de andere kant: Jacco is dan ook een wonderkind.

Bovenste rij, v.l.n.r.:
Altijd 19 – vormgeving: Elise van Iterson
Baba – vormgeving: Kamiel van Kessel
Bingo – vormgeving: Shosho (Susanne Keilhack en Joost Hiensch)
Blijf bij me, weg – vormgeving: Faas Panhuyzen
Brul van de leeuw – vormgeving: Shosho (Susanne Keilhack en Joost Hiensch) / illustratie Menno Mans

Middelste rij, v.l.n.r.:
De herinneringen en daarna – vormgeving: Shosho (Susanne Keilhack en Joost Hiensch)
Hawkes – vormgeving: Matthijs Joor
Iliriana – vormgeving: Shosho (Susanne Keilhack en Joost Hiensch)
In een vergeten moment – vormgeving: Petra Warrink
Jacco’s film – vormgeving: (Susanne Keilhack en Joost Hiensch) / illustratie Floor de Goede

Onderste rij, v.l.n.r.:
Sacha draait – vormgeving: Sara Verweij
Tzirk – vormgeving: Sander van Dieren
Het mysterie van de volle maan – vormgeving: Tristan Westerhuis
Wes – vormgeving: Christian Nevesely

Deze week presenteert Lichting 2009 van de Nederlandse Film en Televisie Academie zijn afstudeerfilms. In uiteenlopende genres; van een aflevering van een televisieserie en een animatiefilm tot een vormexperiment en een egodocumentaire.

De 64 studenten van Lichting 2009 maakten veertien films die staan als een huis. Ze laten stuk voor stuk zien was de studenten kunnen én wat ze willen. De allerbeste is Wes van de Rotterdammer Peter Hoogendoorn, die in de Feyenoord-jeugd voetbalde en acteerde voordat hij films ging maken. Met Wes vertelt hij min of meer zijn eigen verhaal, over een Rotterdams jochie van een jaar of elf dat door zijn vader naar een voetbalkamp wordt gestuurd terwijl zijn moeder op sterven ligt.

In een kale, registrerende stijl die doet denken aan het werk van de Dardennes toont Hoogendoorn de innerlijke strijd van Wesley, die grandioos wordt ‘gespeeld’ door de debuterende Wesley Rietkerken. Die vonden de makers tijdens een voetbalkamp, dat ze volgden tijdens de research. Hoeveel castingrondes er ook volgden, niemand was volgens regisseur Hoogendoorn beter dan het Rotterdamse branieschoppertje van Spartaan ’20.

Het mooist is het slot. Wes heeft een nacht door het bos gedwaald en als hij ‘s ochtends bij het voetbalkamp arriveert ziet hij het busje van zijn vader staan. Wesley rent wag, zijn vader rent achter hem aan. Een worsteling gaat over in een onhandige, hartverscheurende omhelzing. ‘Héé mannetje. Goser’, zegt zijn vader. Verder niks, geen uitleg van wat toch wel duidelijk is. Kippenvel. Van Peter Hoogendoorn gaan we hopelijk nog veel horen.

De afstudeerproducties van Lichting 2009 zijn t/m zaterdag 27 juni te zien in de Filmacademie in Amsterdam. Het programma staat op de site van de Filmacademie. De films zijn later dit jaar ook te zien tijdens het Nederland Film Festival in Utrecht, én op de buis, onder de noemer Filmlab.