jpekker

De poster van de theaterregistratie Zonder pardon, ontworpen door Marc Koppen en Theo Maassen (Scherpontwerp), is bekroond met de Cinema.nl Afficheprijs 2010. De prijs bestaat uit 2.500 euro en een wisseltrofee: een ingelijst affiche van de klassieker Jonge harten (1936), ontworpen door Titus Leeser.

Het winnende affiche toont een harde zwart-wit foto van een knielende Theo Maassen, biddend voor een beter Nederland. Het in beeld en tekst volledig symmetrisch ontworpen affiche doet het idee van de op vampiervleugels lijkende Rorschachtest van het decor nog extra versterken. De druipende vleugels en de enkele tekstregel in bloedrood doen de rest. Koppen en Maassen waren in 2008 ook al genomineerd voor de Cinema.nl Afficheprijs met TBS.

‘Realistisch en symbolisch met die twee druipende “Nederlanden” als vleugels’ stond op een kaartje, ‘Doet me denken aan een gevallen engel’ en ‘Een originele verbeelding van Nederland’. ‘Verreweg het meest originele affiche’, beargumenteerde een van de stemmers zijn keuze. ‘Maakt dat je even stopt om goed te kijken’, noteerde een andere stemmer. ‘Beetje stripachtig en grappig, maar ook duister en dreigend.’ Weer een andere stemmer vond: ‘Nederland bloedt; ik vind het een mooie vondst.’

Zonder pardon – op 12 november 2009 in de Nederlandse bioscopen uitgebracht door Independent Films – is een registratie van de gelijknamige, zeer succesvolle theatershow van Theo Maassen. Regisseur Norbert ter Hall gebruikte tien camera’s, waardoor de toeschouwer ‘veel dichterbij komt dan in het theater’.

De poster kreeg ruim 28 procent van de stemmen. Er is bijna 1.500 keer gestemd; online, en in het Festivalpaviljoen op de Neude in Utrecht. De Cinema.nl Afficheprijs is uitgereikt in de Talkshow van het Nederlands Film Festival, gepresenteerd door Claudia de Breij, op woensdag 29 september.

De Cinema.nl Afficheprijs is in 2001 in het leven geroepen om een onderbelicht, maar belangrijk onderdeel van de filmpromotie naar een hoger peil te brengen. De winnaar wordt bepaald door het publiek. Het publiek had deze editie naast Zonder pardon de keuze uit De gelukkige huisvrouw (Gijs Kuijper), Great Kills Road (Jean Paul Commandeur), Meat (Sandor Nieuwenhuijs) en Win/Win (Susanne Keilhack & Joost Hiensch).

De voorselectie is gemaakt door een vakjury, bestaande uit Anne van Driel (plaatsvervangend chef kunst van de Volkskrant), Marten Jongema (curator Stedelijk Museum Amsterdam), Joram Lürsen (filmregisseur), Lex Reitsma (grafisch ontwerper), Monique van Schendelen (publiciteitsbureau MvSP) en Paul Verstraeten (communicatie- en marketingadviseur). De jury beoordeelde niet alleen op artistieke criteria; de posters worden ook geacht communicatief en wervend te zijn.

Alle 44 affiches die naar de prijs meedongen, zijn opgenomen in de museale collectie van het EYE Film Instituut, dat de wisseltrofee beschikbaar stelt.

Dinsdagavond keert Zlatan Ibrahimovic terug in de Arena voor het Champions League-duel tussen Ajax en AC Milan. Eind november 2007 sprak ik eventjes met hem, naar aanleiding van Vägen Tillbaka – Bladarar 2 (The Way Back – True Blue 2), een documentaire over zijn oude voetbalclub Malmö FF, die destijds op het IDFA draaide. Veel speelde hij destijds niet bij Ajax, en een paar dagen later begon hij ook weer op de reservebank in het Champions League-duel tegen Valencia. Hij viel in de 59e minuut in voor Jari Litmanen, en scoorde vlak voor tijd, volkomen tegen de verhouding in, op geniale wijze 0-1 (het werd uiteindelijk nog 1-1).

Vägen Tillbaka – Bladarar 2 van Stefan Berg en de broers Fredrik en Magnus Gertten gaat over een dramatisch seizoen van de Zweedse voetbalclub Malmö FF, hun grote passie. Fredrik Gerrten, regisseur én fanatiek Malmö-supporter: ‘Het was een win-winsituatie. Als Malmö verloor, was het goed voor het drama in de film. Maar als Malmö won, stonden wij als supporter te juichen.’

Het trio maakte vier jaar geleden al eens een portret van Malmö, de Nederlander Frans Thijssen was destijds trainer. Eens, maar nooit meer, dachten ze, maar toen hun cluppie in 2000 voor het eerst in 64 jaar degradeerde, vroegen ze het bestuur of ze een film konden maken over de pogingen om terug te keren in de hoogste divisie.

‘Het bestuur opende de deuren omdat we al bekend waren. We mochten overal bij zijn’, aldus Fredrik Gertten. Zij richtten zich enerzijds op een onstuimige supporter (‘een goudeerlijke hooligan’) die door de eerste film een nationale bekendheid was geworden en anderzijds op het grote talent van de club: een complexe negentienjarige jongen, Zlatan Ibrahimovic. ‘Hij was onze favoriet. Maar voor de zekerheid – hij had geblesseerd kunnen raken – volgden we ook een andere jongen die voor een groot talent door ging.’

Aan het eind van het seizoen werd Zlatan voor een recordbedrag verkocht aan Ajax. Die andere jongen raakte al snel uit beeld; inmiddels speelt hij ergens in tweede divisie. Gertten: ‘We hebben geluk gehad. Voor hetzelfde geld was Malmö niet in een jaar gepromoveerd en waren we nu nog aan het filmen.’

Echt meewerken wilde hij niet, maar Zlatan zei ook nooit nee. Volgens Gertten is het zelfbescherming geweest. ‘In de film zegt Zlatan dat hij misschien wel een arrogante uitstraling heeft, maar dat hij het niet is. Hij heeft liever dat mensen denken dat hij arrogant is, dan dat ze over hem heen lopen.’

Een andere oorzaak van zijn stugge indruk was het taalprobleem. ‘Dat hij de taal niet goed spreekt, zorgt voor problemen met de media. En ook met ons. Hij is geboren in Zweden. Zijn Kroatische moeder en Bosnische vader zijn gescheiden, en een groot talent op school was hij niet.’

Zlatan heeft de film gezien en volgens Gertten was hij trots. ‘It’s crazy’, vond Zlatan. Op de voorstellingen tijdens het IDFA schitterde de Ajacied echter door afwezigheid. Daags voor Ajax naar Valencia afreisde, vertelde Zlatan in de perskamer van de Arena dat hij er geen zin in had. ‘Het is een documentaire over Malmö. Geen film over Zlatan. Ze volgen een speler van Malmö, maar hoe ik echt ben, wordt niet duidelijk. Misschien gebeurt dat wel als er nog eens een film over mij wordt gemaakt; dan verdien ik er ook nog wat aan.’

Anneke Blok op de opening van de fotoexpositie van Jaap Vrenegoor in Galerie 10. Foto Lucia Guglielmetti

Lang leve het wereldwijde web! ik vond een interview dat ik in februari 1997 (!) voor de Filmkrant heb gemaakt met Anneke Blok, de Gast van het Jaar van het Nederlands Film Festival. Het ging over acteren; Blok speelde nog bij De Trust. ‘Acteren is gewoon een ambacht; er wordt vaak vaag over gedaan, terwijl het eigenlijk heel concreet is.’

Anneke Blok volgde de Academie voor Expressie in Kampen en de Toneelschool in Arnhem. Na de Toneelschool werkte ze een jaar freelance, daarna speelde Blok in een opnieuw geënsceneerde versie haar eindexamenproject van de Toneelschool: ‘De Möwe’ van Tjechow. Die voorstelling werd het begin van De Trust, het gezelschap waar Blok tot op de dag van vandaag aan verbonden is.

Hoewel er niet veel tijd voor film- of televisierollen was, speelde Anneke Blok in het ontstaansjaar van De Trust in twee korte films: Wij houden zo van Julio (Ramon Gieling, 1989) en Uw mening graag (Heddy Honigmann, 1989). Voor die laatste film ontving ze een Gouden Kalf, omdat de jury zeer aangenaam verrast was door de jonge actrice: ‘Zij maakt van haar optreden iets zo bijzonders dat men haar niet licht vergeet. Dit gevoegd bij een opmerkelijk komisch talent doet de jury uitzien naar de toekomstige ontwikkeling van Anneke Blok als (film)actrice.’

Die haakjes om film stonden er niet voor niks. Bloks belangrijkste podium bleef het toneel. Ze was elk jaar in minstens één stuk van De Trust te zien, en met succes: voor ‘Friedrichswald’ en ‘OVERGEWICHT, Onbelangrijk: VORMELOOS’, beide in de regie van Theu Boermans, won ze de Colombina voor beste vrouwelijke bijrol; in 1994 won ze de Theo d’Or voor beste vrouwelijke hoofdrol voor haar optreden als Marietje in ‘Presidentes’, eveneens in de regie van Boermans. Daarnaast was ze nog in drie films te zien – Kracht (Frouke Fokkema, 1990), en Het verlorene zal ik zoeken (1993) en De nieuwe moeder (1995) van Paula van der Oest – en in een bescheiden aantal televisieprodukties, waaronder ‘Bij nader inzien’ (Frans Weisz, 1990) en ‘Tijd van leven’ (André van Duren, 1996).

‘Het is lastig om toneel met film te combineren’, vindt Anneke Blok. ‘Ook nu weer ben ik overdag aan het repeteren. Als je dan wat doet, moet het wel iets zijn dat het waard is. Toen de jongens bezig waren met ‘De partizanen’ kwam André van Duren met de scripts van ‘Tijd van leven’. Er was ons, de vrouwen van De Trust, veel aan gelegen om daar in terecht te komen. Als de jongens ‘De partizanen’ niet hadden gedaan, had dat nog ingewikkeld kunnen worden; dan hadden ze gezegd ‘Dat kan toch niet, we kunnen toch niet een half jaar zonder al die vrouwen!’.’

Read the rest of this entry →

Regisseur Robert Oey instrueert zijn partner Femke Halsema op het toilet van de Stopera. Op de achtergrond cameraman Bert Pot. Foto Bob Bronshoff.

‘Zo, eens even kijken hoe snel we hier een echtelijke ruzie hebben’, grapt geluidsman Antoin Cox. ‘Dit is best confronterend’, zegt regisseur Robert Oey. ‘Alsof je samen in de wc staat. Maar dat is natuurlijk ook zo.’

Op een toilet van het Amsterdamse stadhuis filmt Oey (Wonderland, 2004; Safety First 2007; De Zwemmers, 2008) zijn partner Femke Halsema, in het dagelijks leven fractievoorzitter van GroenLinks. ‘Het is, denk ik, zoiets als het filmen van een seksscène. Dat moet ook een vreemd idee zijn; zo van wat doen wij met zijn tweeën met al die mensen erbij?’.

Halsema moet niet zo maar voor de camera, ze moet zingen. De Leugen is namelijk een ‘muzikale documentaire’. Uitgangspunt vormt ‘de affaire Ayaan Hirsi Ali’: in een uitzending van Zembla in mei 2006, ze was destijds nog Kamerlid voor de VVD, werd zij ervan beschuldigd te hebben gelogen over haar identiteit tegen ambtenaren van de Vreemdelingendienst tijdens haar asielaanvraag in 1992. Rita Verdonk, eertijds minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie, verklaarde na de uitzending dat haar ambtenaren op basis van deze informatie hadden moeten vaststellen dat Hirsi Ali nooit het Nederlanderschap had gekregen.

In de reconstructie van de gebeurtenissen, die is doorsneden met beelden van een asielprocedure en archiefbeelden van Hirsi Ali, komen (bijna) alle hoofdrolspelers aan het woord: Hirsi Ali en Verdonk, Hilbrand Nawijn en advocate Britta Böhler. En Femke Halsema dus. ‘Toen ik het plan schreef, was ik dat niet van plan. Ik had geen zin in een film met mijn vriendin erin. Maar al schrijvende realiseerde ik me dat je niet om haar heen kunt als je een film maakt over de hedendaagse politieke arena. Maar wees gerust, ik kan heel kritisch op haar zijn. En dat is de film ook, ik ben geen verlengstuk van GroenLinks. Ik wil met De Leugen een verhaal vertellen over Nederland; hoe Nederland omgaat met nieuwkomers. En daarin is Femke net zo instrumenteel als Rita Verdonk of Ayaan Hirsi Ali

Oey voerde lange gesprekken met alle betrokkenen, waaruit hij met Erik Jan Harmens de teksten voor de liedjes destilleerde. De muziek werd gearrangeerd en geproduceerd door Reyn Ouwehand, de liedjes zijn gecomponeerd door Robert Jan Stips (The Nits). ‘Met alleen maar interviews zou ik het niet redden. Ik wil het drama laten zien. Het echte drama. Bij interviews springen politici direct in een bepaalde modus. Allemaal, ook Femke. Maar toen ik Rita liet zingen, was ze een open boek. Het lied van Femke werkt ook heel sterk; ik weet natuurlijk precies waar haar pijn zit.’

In werkelijkheid had Halsema een ontmoeting met Verdonk op het toilet van de Tweede Kamer, vlak voor het debat waarin bijna de hele Tweede Kamer Verdonk dwong het dossier nog eens grondig te bekijken en een passende oplossing te vinden. In de film staat Halsema alleen in het toilet.

Ze kijkt in de spiegel en stift haar lippen rood. ‘Hier sta ik / Mijn zusters hoeder / die hier niet meer staat’, zingt/roept ze. ‘Femke bedankt!, zei zij op tv / En ik draag die woorden als een korset met me mee… Het beeld getekend van mij / ‘k Wil dat het verdwijnt…’

De Leugen gaat in première op het Nederlands Film Festival. Voorafgaand vindt in de Utrechtse Stadsschouwburg het debat ‘Spiegel van Holland: de Leugen regeert?’ plaats, een themamiddag over de rol van Nederlands drama ten aanzien van de recente politieke geschiedenis van ons land. Vanaf 30 september is de film in de Nederlandse bioscopen te zien.

Nederland, 2010 / Scenario & regie: Robert Oey / Camera: Bert Pot / Montage: Chris van Oers / Productie: René Mendel / Uitvoerend producent: Bernet Crucq / Song-arrangementen en original music score: Reyn Ouwehand / Liedteksten: Erik Jan Harmens / Songs: Robert Jan Stips / Met: Ayaan Hirsi Ali, Hilbrand Nawijn, Britta Böhler, Rita Verdonk en Femke Halsema / Kleur, 93 minuten / Omroep: VPRO / Distributie: Cinema Delicatessen / Te zien: 30 september

Een bibberig beeld van een dodenmasker van een oude man, getekend met kriebelige maar trefzekere potloodstreken. Donkergrijs op lichtgrijs. Bij zijn mondhoek verschijnen rode bolletjes en rode lijnen, steeds sneller en steeds meer, langzaam, maar zeker overwoekeren ze het hele gezicht. Als een virus. Op de geluidsband klinkt het vrolijke gefluit van vogels.

Dan wordt geprobeerd een grasmaaimachine aan te trekken; een twee keer, dan doet-ie het: een monotoon gebrom overstemt de vogeltjes. Terwijl de rode lijnen nog kriskras door het beeld schieten, verschijnt daarbovenop een nieuwe laag: harde, groene potloodstrepen – alsof een kind een grasveld tekent. En razendsnel verdwijnen de rode lijnen die het masker weer naar de achtergrond hadden gedrukt. Tot slot – het hele filmpje duurt net 2 minuten – is het beeld zwart en is alleen nog het geluid hoorbaar van de grasmaaimachine.

De dunne grens tussen leven en dood, verval, en de wisselwerking tussen mens en materie waren altijd al belangrijke thema’s in het (autobiografische) werk van Elena Beelaert (Den Haag, 1971). De plotselinge dood van haar vader, in 2009, verwerkte ze in twee videowerken: Call it Sleep en het een stief minuutje durende, tikje archaïsche A Short Portrait of My Father.

Beide breekbare memento mori zijn nu te zien in de ‘home gallery’ van Marian Cramer: een fijn hoekhuis in Amsterdam-Zuid. Call it Sleep wordt groot vertoond, met een beamer, in wat vroeger de garage was. A Short Portrait of My Father is klein te zien op een hebbedingerig wissellijst-achtig apparaatje van Philips, op een kast in de hal. De maat is overigens relatief; beide werken zijn te koop op dvd (oplage: 3).

Op een tafel in een bijkamer liggen drie tekeningen met de verschillende stadia van Call it Sleep. In de overige vertrekken, van de entree tot de keuken, is, omringd door de kunst die Cramer – oud-medewerker van de op marketing- en communicatieafdeling van het Stedelijk Museum – in de loop der jaren heeft verzameld –ander recent werk van Beelaert te zien: verfijnde, al even persoonlijke, anatomische tekeningen en collages van spieren en piemels, inktvissen en vergroeide embryo’s. Erin zijn speelgoedjes verwerkt, Legosteentjes en plastic boompje en koeien.

Ook dat dartele oudere werk (met ontnuchterende titels als Paasei en Uitloper) gedijt goed in Cramers ‘thuisgalerie’. De huiselijkheid versterkt de intimiteit.

Elena Beelaerts: Call it Sleep – Animations, drawings & collages. T/m 9 oktober in Marian Cramer Projects, Chopinstraat 31. Op afspraak: info@mariancramer.com en www.mariancramer.com.

Op een van de drie campagnebeelden van het 30^e Nederlands Film Festival staan acteur Pierre Bokma en actrice Susan Visser samen te liften. Op hun paasbest. Ze zijn in overtreding, want ze staan bij de afslag van een (lege) snelweg. Achter hen staat een bewegwijzeringsbord: Nederlands Film Festival met een pijl naar rechts.

Een paar maanden geleden maakte de gemeente Utrecht óók al reclame met bewegwijzeringsborden (‘Utrecht te veel te leuk voor één dag’). Een – onvoorstelbaar lelijk – gephotoshopte paal met pijlen in alle richtingen om precies te zijn (Dat zie je wel vaker, vooral op banenmarkten). De expositie Goud in het Catharijneconvent staat erop, de Zomeravondconcerten, het Festival Oude Muziek en het Rietveldjaar; de Spacewalk, A Lazy Sunday Afternoon, Aboriginal Art Today, Stekkerfest, en de Zomer van Dick Bruna. Maar het Nederlands Film Festival niet…

Het zit erop, het is volbracht. Het begin ging nog wel, vanaf km 13 was het verschrikkelijk (zie de tamelijk confronterende finishfoto). Al met al 1:21:16 gelopen, dan volgend jaar maar onder de 1:20! Veel dank voor jullie steunbetuigingen en bijdragen. En voor wie nog wil, storten voor Kika kan nog t/m woensdag. Je kunt ook laten weten wat je wilt/gaat storten, dan schiet ik het even voor.

Filmtitels worden door veel bioscoopbezoekers gezien als noodzakelijk kwaad; een karrenvracht aan informatie waar je even doorheen moet bijten. Als de studiologo’s, de filmtitel, de naam van de regisseur en de hoofdrolspelers, van de producenten, en soms zelfs van de cameraman of de casting director, door het beeld rollen, is de film voor velen nog niet echt begonnen. Mensen praten rustig door of spelen met hun mobieltje.

Maar de titelsequentie wint de laatste jaren aan status. Eind 2008 verscheen de vuistdikke, zeer fraai vormgegeven en rijk geïllustreerde studie Uncredited – Graphic Design & Opening Titles in Movies, waarin Gemma Solana en Antonio Boneu de fraaiste voorbeelden op een rij zetten. En het Nederlandse platform voor creatieve en innovatieve digitale mediaproducties SubmarineChannel.com lanceerde een website gewijd aan de kunst van de filmtitelsequenties: Forget the Film , Watch the Titles!.

Boek en site bewijzen dat sommige films alleen al de moeite waard zijn door hun ouverture. De titelsequenties van de Amerikaanse ontwerper Saul Bass – ritmische filmpjes met veel herhalingen; met dansende lijnen en speelse, heldere vlakken, vaak op de maat van jazzy muziek – zijn vaak beter dan de films die erop volgen. De grafische beginsequenties met een schietende 007 (ontworpen door Maurice Binder) hebben zeker bijgedragen aan de mythe van James Bond. De grappige tekenfilmpjes met een roze panter aan het begin van de Pink Panther-films waren zo populair dat het pantertje een eigen tekenfilmserie kreeg.

Forget the Film, Watch the Titles is ook de naam van het programma geheel bestaand uit titelsequenties, dat zondag te zien is in Filmtheater Rialto en aansluitend een rondreis maakt langs filmtheaters door het hele land. Het duurt een uur, een bestaat uit de spannendste, griezeligste, meest ontroerende en spectaculaire filmtitelsequenties van de afgelopen zes jaar – een wat curieuze afbakening. Van de uitzinnige begintitels van Zombieland, waarin de kogels en het bloed in de rondte spatten, tot de gestileerde animatie van Iron Man; van de weergaloze, Bollywood-films citerende eindtitels van Slumdog Millionaire tot de hoofdpijn bezorgende typografische strapatsen aan het begin van Enter the Void: felkleurige neons in Westers en Japans schrift op een bonkende technoscore, gemaakt door Tom Kam en regisseur Gaspar Noé zelf. Dat is ook zo’n beetje de enige naam die te herkennen is, in zo’n waanzinnig tempo trekt alles door het beeld.

De enige Nederlandse bijdrage komt uit Dunya & Desie en is gemaakt door Balder Westein. Op de aanstekelijke klanken van Dennis’ I Rely on You beweegt de camera langs een roze, hartvormige wekker en een kitscherige sneeuwbol waarin de namen van de hoofdrolspeelsters zijn verwerkt, naar een bierglas met de naam van Theo Maassen, opgenomen in een logo dat als twee druppels water lijkt op dat van Heineken. De naam van de editor staat op een lijmfles; die van de componist op een iPod. De postproductie – veel bel- en regelwerk – staat op een gele post-it; de scenarioschrijver op een pen; de coproducent staat op een pinpas. Zo gaat het door, in een rap tempo. De toon is direct gezet.

Op Forget the Film, Watch the Titles verschijnen voortdurend nieuwe titelsequenties. Zie ook A Brief History of Title Design.

Zondag 19 september neem ik opnieuw deel aan de Dam tot Damloop (10 mijl, 16,1 km)! En ook dit jaar loop ik voor een goed doel: Kika (www.kika.nl), een stichting die zich inzet voor kinderen met kanker. Kika en ik zijn te sponsoren! Maak een bedrag over op (giro)rekeningnummer 4997462. Alvast bedankt!

De filmposters van De gelukkige huisvrouw, Great Kills Road, Meat, Win/Win en Zonder pardon maken kans op de tiende Cinema.nl Afficheprijs. Ze zijn genomineerd door een vakjury, die de keuze had uit 44 posters. Jij bepaalt mede wie de winnaar wordt van de Afficheprijs, bestaande uit een wisseltrofee (een ingelijst affiche van de klassieker Jonge harten, ontworpen door Titus Leeser) en een geldprijs van 2.500 euro.

De 10e Cinema.nl Afficheprijs wordt uitgereikt op woensdag 29 september in de Festivaltalkshow van Claudia de Breij. Alle affiches worden opgenomen in de museale collectie van het EYE Film Instituut.

Breng nu je stem uit en maak kans op kaarten voor het Gala van de Nederlandse Film en fraaie dvd’s!

Read the rest of this entry →