jpekker

Drie jaar geleden reageerde de Kazachse president Nursultan nog als door een adder gebeten vanwege het beeld dat de film Borat schetst van zijn land – volgens de geoliede publiciteitsmachine althans. Op de opvolger Brüno wordt een stuk laconieker gereageerd door de partijen die er op het eerste gezicht het meest van langs krijgen.

‘Dat homoseksualiteit het onderwerp is van zo’n grote film is een bevestiging dat andersgeaardheid zo’n normaal onderdeel van de maatschappij is dat je er blijkbaar een satire aan kan wijden’ liet ProGay weten, de organisator van de GayPride. Ook Henk Krol van de Gay Krant reageerde laconiek: ‘Als Limburger moet je ook niet boos worden als iemand je zachte g nadoet’.

Iedereen vindt wel wat van Brüno, en dat is precies de bedoeling van het provocerende, wereldwijze publiciteitsoffensief. Zo kan het niemand ontgaan dat na de gangsta rapper Ali G en de Kazachse antisemiet Borat ook het derde typetje uit Sacha Baron Cohens Da Ali G Show zijn eigen speelfilm heeft: Brüno. De ‘grootste Oostenrijkse ster sinds Hitler’ heeft wel een make-over ondergaan; de geblondeerde hanenkam van de flamboyante modenicht maakte plaats voor een dito spuuglok.

Verder bleef veel bij het oude: gewapend met een camera probeert het ijdele, zelfingenomen leeghoofd Brüno gestoken in de meest extravagante outfits, zijn – echte (?) – gesprekspartners met krankzinnige, in steenkolenduits verpakte vragen te ontregelen en aldus de vreselijkste reacties te ontlokken. Het resultaat? Een mannequin orakelt hoe moeilijk het is om haar linker been voor haar rechter te zetten op de catwalk.

Plot was altijd al bijzaak, maar Brüno meandert wel erg breed uit. Over ouders die hun kroost exploiteren gaat het, en over het Israël-Palestina-conflict (op de aftiteling staat een ‘Middle East Consultant’). Over de fixatie op sterren, en de goede doelen waarmee diezelfde sterren zich menen te moeten profileren. En over mode natuurlijk, en homofobie.

Er valt opnieuw genoeg te lachen, voor wie niet vies is van politiekincorrecte grappen met dildo’s, pratende piemels, champagneflessen in gebleekte anussen en Hitler tenminste. Maar Brüno schiet tekort in zijn ambitie het publiek een spiegel voor te houden. Sterker: als Brüno tijdens een kooigevecht met zijn trouwe assistent Lutz begint te tongen, en de meute aangeschoten rednecks met stoelen begint te gooien, denk je onwillekeurig: gelijk hebben ze! Of moet dat je nu juist aan het denken zetten?

Filmdistributeurs en -producenten zetten alle zeilen bij om de aandacht op nieuwe producties te vestigen. Een hoofdrolspeler die door zijn enkel is gegaan en andere onzinberichten van de set – je kunt het zo gek niet bedenken. Disney presenteert nu met veel bombarie de eerste stills en character-foto’s van Tim Burtons verfilming van Lewis Carrolls Alice in Wonderland. En die maken inderdaad inderdaad nieuwsgierig naar de film (zoals de rondreizende expositie op de afgelopen Cinema Expo dat ook al deed).

We herkennen onder anderen kameleon Johnny Depp als de hoedenmaker, Anne Hathaway als de Witte Koningin en Burtons ega Helena Boham Carter als de Rode Koningin. Er is door man en macht aan gewerkt aan de art-direction, de make-up en de kostuums, valt op te maken uit de ellenlange crewlijst op imdb. De film wordt in 2010 in de bioscoop verwacht. Wie voor die tijd meer van Buron wil zien, moet naar New York. Vanaf 22 november organiseert het Museum of Modern Art een grote expositie rond Tim Burton, met kindertekeningetjes en schilderijen voor zijn Hollywood-blockbusters.

Het Filmmuseum organiseert deze zomer een uitgebreid retrospectief rond de Franse acteur Alain Delon. Tegelijkertijd zijn er twee bescheiden exposities met affiches van de films met Delon, een bij het Filmmuseum, op de eerste verdieping van het paviljoen in het Vondelpark, en een bij Maison Descartes aan de Vijzelgracht.

Heel bijzonder zijn de meeste posters niet. Van Delons enorme sex appeal (zie de geweldige still uit Plein soleil; de goede man trok vaker zijn kleren uit dan Halina Reijn) maken ze nauwelijks gebruik.

Schoonelui

18 films telt de Eindexamententoonstelling Afdeling Voorheen Audiovisueel (VAV) van de Gerrit Rietveld Academie – van high art tot houtje-touwtje knutselanimaties, van volstrekt ondoorgrondelijke vormexperimenten tot postmoderne ongein en een temerige muziekclip. De kortste duurt nog geen minuut, de langste een stief kwartier, en ze zijn gemaakt door filmmakers uit alle hoeken van de wereld.

Volgens de studiegids staan binnen de afdeling Audiovisueel de ontwikkeling van de ideevorming, het beeldend vermogen en het vermogen om conceptueel te denken voorop. Een eigenzinnige houding en het experiment worden gestimuleerd. Iets meer aandacht voor de productionele kant zou ook geen kwaad kunnen, zo toont het afstudeerwerk.

De documentaire Mi casa van Babak Andishmand – gesprekken over cultuur, inburgeren en het weer – is sympathiek, maar erg conventioneel en weinig vormvast. Hetzelfde geldt voor The Joy of Children Laughing, het portret dat Matthijs Diederiks maakte van de Amsterdamse guerrilla-straatartiest Influenz, die onder meer metrowagons onderspuit en de ruiten inslaat.

‘Is dat dan kunst? Je maakt gewoon iets kapot’, werpt de filmmaker zijn onderwerp quasi-verontwaardigd voor de voeten. ‘Dan zijn de rellen tussen Ajax- en Feyenoordsupporters ook kunst.’ ‘Kunst is zich aan het ontwikkelen, maar tot op de dag van vandaag is iets heel simpels, banaals en primitiefs als geweld niet geaccepteerd binnen die stroming. Misschien ben ik te zweverig, maar ik stel daar vraagtekens bij’, luidt het antwoord van Influenz.

Het afstudeerproject dat de meeste bevreemding oproept is Schoonelui: een pilot van een tv-serie over het reilen en zeilen in een ondergronds farmaceutisch complex. De studenten spelen zelf alle hoofdrollen, de muziek is van de Jostiband. Ironisch, postmodern, noem het allemaal maar op; wat moeten we hier nu nog mee? I Want a Divorce van Reinilde Jonghout is een soort hoorspel: een lange, bij vlagen humorrijke tirade van een wel erg minimalistisch en archaïsch geanimeerde vrouw. ‘You have a perferted sense of reality!’

Ook heel erg Rietveld: het naamloze filmpje van Susan Marie Lanting, dat na afloop van de persvoorstelling door docent Albert Wulffers op dvd werd uitgedeeld. Daarin zit de maakster – blond haar, witte jurk – op een wit paard. Uit de lucht vallen veertjes, op de geluidsband klinkt een instrumentale versie van Madonna’s Like a Virgin. Terwijl een man vergeefse pogingen doet een hoorn op het hoofd van het paard te bevestigen, valt een fraai streepje zonlicht op het gezicht van Lanting. Dan is het afgelopen. Er valt geen chocola van te maken, maar het doet in de verte tenminste aan cinema denken.

De eindexamententoonstelling Afdeling Voorheen Audiovisueel (VAV) is  t/m 5 juli te zien in de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam.

Niet iedereen is onder de indruk van de nieuwe muziek bij J’accuse, zo blijkt uit onderstaande brief van filmmuziekhistoricus Theodore van Houten, die via via in mijn mailbox belandde:

“Er wordt veel tijd, geld en expertise geinvesteerd in het restaureren van films, die tot het begin van de jaren 1930 zonder geluidsspoor werden geproduceerd. Deze zwijgende films kenden geen dialoog. Tussentitels hielpen het verhaal vertellen, musici van vlees en bloed begeleidden de voorstelling. Terwijl men er in filmmusea alles aan doet om films terug te restaurereren naar het origineel, wordt de muzikale begeleidingspraktijk vergeten of genegeerd. Filmmuziek werd destijds live in de orkestbak of aan het theaterorgel van de bioscoop gespeeld. Terwijl er tegenwoordig geen noot Mozart of Bach wordt gespeeld, zonder die aan de authentieke uitvoeringspraktijk te toetsen, is het met het live begeleiden van oude films droevig gesteld.  Een buitengewoon genant voorbeeld was deze week de presentatie in de Amsterdamse Stadsschouwburg van Abel Gance’s pacifistisch bedoelde meesterwerk J’accuse uit 1919. J’accuse is een lamento over de Eerste Wereldoorlog. Abel Gance had zelf op de slagvelden als cameraman gewerkt en wist hoe oorlog eruit zag. De prachtige, door het Nederlands Filmmuseum gerestaureerde kopie van J’accuse werd hier begeleid door een electrische gitaar – die met WOI weinig te maken heeft – en Ensemble Caméléon (VK, 17 juni). De score bestond uit tenenkrommend, in elkaar geflanst plakwerk, waar weinig inspiratie aan te pas gekomen is en geen enkel gevoel voor functie en plaats van filmmuziek. Nederland beschikt over grote talenten, die dit specifieke vak zeer goed verstaan, zoals Loek Dikker, Hugo van Neck en Maud Nelissen. Holland Festival en Filmmuseum zouden er verstandig aan gedaan hebben om J’accuse toe te vertrouwen aan dergelijke specialisten. Het Filmmuseum schijnt er een traditie van te hebben gemaakt om zwijgende films zo afstotend mogelijk te presenteren, met een zo ineffectief mogelijke muzikale begeleiding, door musici met zo min mogelijk kijk op cinema. Zo werd Gance’s meesterlijke film J’accuse nieuw leven ingeblazen, door hem te vermoorden.”