jpekker

In de openingsbeelden van de schitterende documentaire Boris Ryzhy gaan regisseuse Aliona van der Horst en Maasja Ooms met de zus van Boris naar zijn oude huis in de Staalschrootwijk in Jekatarinenburg (voorheen Sverdlovsk), een deerniswekkende industriestad in de Centrale Oeral. Niemand herinnert zich de dichter. Zijn gedichten doen de oude vrouwtjes niets. Onder de indruk van de cameraploeg uit Nederland zijn ze ook al niet. De scène maakt in één klap duidelijk in welk een naargeestig, lelijk en acultureel milieu Ryzhy leefde en werkte.
Slechts een paar dunne bundeltjes schreef Boris Ryzhy voordat hij op 7 mei 2001 op 26-jarige leeftijd zelfmoord pleegde. Maar wat zijn ze mooi. En wat zijn ze treurig. Hetzelfde geldt voor de krap 60 minuten durende documentaire van Aliona van der Horst en Maasja Ooms, bestaand uit geweldig archiefmateriaal, home movies, geluidsfragmenten van voordrachten, sfeerrijke beelden van Ryzhy’s biotoop en interviews met zijn beste vriend, moeder, zus, vrouw en zoon Artjom. Artjom leest zijn vaders gedichten niet, zegt hij vanachter zijn (gewelddadige) computergame. ‘Ik heb er niets mee.’ Op de vraag of hij begrijpt waarom zijn vader zelfmoord heeft gepleegd, antwoordt hij: ‘Hij heeft ’t gedaan, die sukkel.’
Eind november werd de documentaire op het IDFA bekroond met de Zilveren Wolf. Onderdeel van de prijs is uitzending op televisie, maar Boris Ryzhy was vóór de uitreiking al door de VPRO uitgezonden. Vrijdag is hij opnieuw op tv, in Het uur van de wolf, om 22.50 uur op Nederland 2. Kijken! De documentaire kan ook (inclusief de verzamelde gedichten en Ryzji’s – op het boek heet hij Ryzji, in de film Ryzhy – Rotterdamse dagboek) op dvd worden besteld bij de VPRO.

Let the Right One In (Låt den rätte komma in) van Tomas Alfredson ging bijna anderhalf jaar geleden in het thuisland Zweden in wereldpremière, op 26 januari 2008 op het festival van Göteborg om precies te zijn. Twee dagen later was-ie al in Nederland te zien, op het Rotterdamse filmfestival in de sectie Rotterdämmerung. Vervolgens maakte de film een zegetocht langs festivals over de hele wereld – van Toronto en Sitges tot Tribeca, Edinburgh en het Amsterdamse buitenfestival Pluk de nacht.

Sinds jongstleden donderdag is het bloedmooie sprookje dan eindelijk in de reguliere Nederlandse bioscopen te zien, dankzij Cinema Delicatessen en Fantastic Films Distribution / Mr Horror Presents, het label van Jan Doense (Toevalligerwijs viel de release samen met de uitbreng van Ricky van François Ozon, ook zo’n film waarin realisme en verbeelding een onalledaags verbond aangaan).

Afgelopen zaterdag won Let the Right One In de Black Tulip, de hoofdprijs van Imagine (voorheen het Amsterdam Fantastic Film Festival; als er een prijs bestond voor de allerslechtste re-branding dan zou die voor Image zijn). ‘Een film die het horrorgenre ver, ver overstijgt’, stelt de jury, alsof horror iets heel ergs is. ‘De film laat zien dat ieder pispaaltje eigenlijk een vampier als vriendin zou moeten hebben.’ (Als er een prijs bestond voor de vreselijkste juryconsiderans zou die naar deze jury gaan.)

Ook de Silver Scream Award, de publieksprijs van Imagine, ging naar Let the Right One In. Het is terechte lof. Let the Right One In is een schitterend-ingetogen kruising tussen een coming of age-drama en ijzingwekkende horror, fraai gefotografeerd door de Nederlander Hoyte van Hoytema. Ook het voorfilmpje is overigens de moeite meer dan waard: de animatiefilm Magic Show van Milan Hulsing. Gaat dat zien! Nu nog alleen in digitale projectie, vanaf donderdag hier en daar ook vanaf 35 mm.

De Franse autoriteiten hebben de poster van Coco avant Chanel verboden, omdat de beroemde modeontwerpster, gespeeld door Audrey Tautou, er rokend op staat afgebeeld. Dat was niet zomaar: Coco Chanel rookte gemiddeld 50 sigaretten per dag.

De afbeelding druist in tegen het wettelijke verbod op het propageren van roken in reclame, aldus een woordvoerder van het reclamebureau dat de openbare bus- en metrohokjes exploiteert. De poster wordt ‘ongezond en ongepast’ genoemd.

De producenten van de film vinden dat cultuur boven de wet zou moeten staan en dat Coco Chanel zonder sigaret afbreuk doet aan haar persoonlijkheid. ‘Ze was een verstokte roker en werd daar ook bekend om, dus is het onverantwoord haar zonder haar kankerstokje af te beelden.’ Hoe dan ook, de posters zijn verwijderd.

Het relletje staat niet op zichzelf. Recent onderging een ander Frans icoon hetzelfde lot. Monsieur Hulot, het beroemde typetje van de roemruchte filmmaker Jacques Tati, raakte zijn pijp kwijt op de poster voor een grote Tati-tentoonstelling in de Cinematheque Française in Parijs. In plaats daarvan photoshopten de censoren een mal speelgoed-windmolentje met felgele wieken in zijn mond. Ceci n’est pas une pipe, grapten de verontwaardigde koppenmakers.

Het rookverbod geldt overigens niet alleen voor Franse onderdanen. Wat langer geleden verdween op het Franse affiche van Basic Instinct 2 ook al de sigaret in de rechterhand van Sharon Stone.

‘Nu ook voor NRC-lezers!’, staat er in een kleine advertentie voor Mijn vrouw & andere stukken op de voorpagina van NRC Handelsblad. Het betreft een bundeling van de colums die Ronald Giphart op de voorpagina van het eertijdse tweede katern van de Volkskrant schreef, op de plek van Martin Bril, toen die te ziek was om zijn taak te vervullen.

Het zijn fraaie, zorgvuldige stukjes, waarmee Giphart zich een verrassend waardig vervanger van Bril toonde. Zullen de NRC-lezers er net zo over denken? Of hebben NRC-lezers een andere smaak dan Volkskrant-lezers? Zoals Volkskrant-journalisten radicaal andere stukken schrijven dan hun collega’s van NRC? Volgens Marja Pruis in De Groene Amsterdammer is dat namelijk zo. ‘Nergens komt de unverfroren identiteit van beide kranten zo pregnant tot uiting als in hun kunstkritiek. Want of het nu gaat om films, om toneel of om literatuur, bij de Volkskrant zitten de chagrijnen en bij NRC Handelsblad de positivo’s’.

Met een handvol voorbeelden werd de boude stelling vervolgens ‘bewezen’, terwijl met een paar andere voorbeelden precies het tegenovergestelde beweerd had kunnen worden.

Volgens mij heeft de Volkskrant, zoals iedere krant, niet eens één stem. Het bewijs: ik typeerde Witte vis van Remy van Heugten (zondag 26 april om 20.15 uur op Nederland 2) onlangs in een verzamelstuk over de huidige lichting Telefilms als een ‘schematisch drama’. Eelco Meuleman, een van de redacteuren die sinds kort de films op televisie voor hun rekening nemen in de Volkskrant, spreekt van ‘mooie beelden’ en ‘sterke rollen’. Het een sluit het ander niet uit, toch lijken onze oordelen als dag en nacht te verschillen (ik de chagrijn, hij de positivo).

Veertig jaar na de publicatie van het Franse origineel is vandaag de vertaling verschenen van George Perec’s La disparition, een 312 pagina’s tellende roman waarin de letter e niet voorkomt. Geen enkele keer.

De roman gold jarenlang als onvertaalbaar. Maar zie, nadat het eerder al mogelijk bleek in het Duits en het Engels, is er nu ook een Nederlandse versie, uitgegeven De Arbeiderspers onder de titel ’t Manco.

De vertaling is van de hand van Guido van de Wiel. Hij heeft er tien jaar over gedaan.

Geen ‘de’, ‘het’ en ‘een’ (wel ‘t en ‘n overigens). Geen ‘en’, geen ‘je’ en ‘we’ en ook geen voltooid deelwoorden. Voorwaar geen sinecure; om een idee te geven, de eerste e-loze zin luidt: ’n Kardinaalstriumviraat, ’n rabijn, ’n franc-macon in zijn rol als admiraal, in aanvulling daarop ’n onwaardig trio politici, dat willig ingaat op ’n doortrapt aanbod van ’n Brits trustfonds, waarschuwt via radio, maar ook via billboards voor ’t risico van doodgaan als proviand nog lang uitblijft.

Jan Pitr kkr

Ik zal het eerlijk toegeven: ik heb het regeltje op de website van het festival van Cannes wel drie keer gelezen:

Jean VAN DE VELDE THE SILENT ARMY 1h32

Er waren toch geen Nederlandse films geselecteerd voor het hoofdprogramma? Zijn er dan meer Jean van de Veldes? Of heeft ‘onze’ Jean van de Velde een film gemaakt waarvan ik niets afwist?
Google bood uitkomst: The Silent Army is de internationale titel van Wit licht, zijn alom gekraakte goededoelenfilm rond War Child-ambassadeur, zanger en debuterend acteur Marco Borsato.
Jean van de Velde gaat naar Cannes; zijn film is geselecteerd voor de op-een-na belangrijkste selectie Un certain regard. In een enigszins aangepaste vorm overigens: vijftien minuten korter, veel minder muziek en met een ander einde. Maar met dezelfde Marco…