jpekker

De Poolse regisseur en kunstenaar Lech Majewski (Angelus, The Garden of Earthly Delights) en de Amerikaanse scenarioschrijver annex kunstkenner Michael Gibson lieten zich voor The Mill and the Cross inspireren door het schilderij ‘De Kruisdraging’ van de Vlaamse schilder Pieter Bruegel (de Oude). Op het doek uit 1564 staan behalve een molen en het kruis meer dan 500 mensen: van Jezus, Maria en Johannes de Evangelist tot allerlei losse groepjes figuren.

Majewski en Gibson lichten twaalf personages uit het schilderij en combineren hun verhalen met de totstandkoming van het doek. Het lijden van Christus wordt verweven met de politieke en religieuze onderdrukking van de Vlaamse bevolking door de Spanjaarden, in een fijnzinnige film die meandert tussen het absurde en het metafysische, het blasfemische en het esthetische.

Majewski schilderde zelf de decors en gebruikte de nieuwste digitale technieken om de acteurs in Breugels wereld te verplaatsen. Rutger Hauer schittert als Pieter Bruegel, Charlotte Sampling is Maria, en Michael York speelt kunstverzamelaar Nicholas Jonghelinck.

The Mill and the Cross draait nu in de Nederlandse bioscopen.

“I get killed for telling this shit”, klinkt het dreigend. “What the fuck you gonna tell me?!” De Hollywoodsterren Dennis Hopper en Danny Trejo zitten met nog wat zware jongens aan een tafeltje in de McDonald’s. Ze lurken aan een super-sized cola. Dan klinken er schoten.

Het lijkt een scène uit een gangsterfilm, maar zeggen de twee wel wat ze lijken te zeggen? Niet dus. In het ingenieuze, nog geen twintig minuten durende Stardust combineert de Belgische regisseur annex kunstenaar Nicolas Provost beelden die hij met een verborgen camera bij elkaar sprokkelde in de gokstad Las Vegas middels een virtuoze montage en een geluidsband vol Hollywood-clichés tot een meeslepende, lichtsurrealistische thriller. Het resultaat is een vernieuwende kruising tussen documentaire en fictie én een schrandere reflectie op het medium film ineen.

Maandag werd Stardust, waarin ook Jack Nicholson en Jon Voigt nog opduiken, op het International Film Festival Rotterdam bekroond met een van de drie Tiger Awards voor korte film. De andere Tiger Awards gingen naar Natasha Mendonca’s associatieve essay Jan Villa en het meditatieve Pastourelle van Nathaniel Dorsky, aan wie het IFFR een retrospectief wijdt.

Kort is in Rotterdam alles wat onder het uur blijft. De kortste duren net een minuut, zoals Film ist mehr als Film van archieffilmer en multimediakunstenaar Gustav Deutsch; de langste passen net in het documentaireslot van de Nederlandse omroepen, zoals Our Newspaper van Eline Flipse en Tiger Eyes van Frank Scheffer (vanavond ook al te zien in Het uur van de wolf op Nederland 2).

Anders dan de filmpjes uit een reeks als NTR (voorheen NPS) Kort! bevat de Rotterdamse selectie maar weinig afgeronde verhaaltjes of filmpjes waarin het draait om een grol. Veel werk is dan ook gemaakt door kunstenaars die net als Provost en Dorsky musea en galeries eerder als hun natuurlijke habitat zien dan de bioscoop, zoals fotograaf Erwin Olaf (Dawn) en de kunstenaarstweeling L.A. Raven (A Dream); Yael Bartana, Martha Colburn, Phil Collins en Sun Xun.

Er gingen ook twee films in wereldpremière die door het IFFR zelf zijn geïnitieerd. De 25 minuten durende, humorrijke documentaire No One Is Illegal, waarin regisseur Ho Yuhang de dialoog aangaat met nihilistische Indonesische jongeren die zijn vaderland Maleisië van de kaart willen vegen, en het half uur durende fijne feelgoodfilmpje Random Strangers van de Argentijn Alexis Dos Santos werden gefinancierd met een ambitieus crowdfunding-project.

Voor een minimumbedrag van 5 euro kon worden geparticipeerd in een van beide films; voor dat bedrag kregen de coproducenten een plaats op de aftiteling en mochten ze hun film als eerste online zien. Dos Santos gaf een aantal investeerders zelfs een plek in zijn film.

Desalniettemin was de animo niet bijster groot. In No One Is Illegal werd in een jaar tijd slechts 2.580 euro geïnvesteerd; in Random Strangers 4.445 euro. Er moest een externe financier aan te pas komen om de budgetten naar het streefminimum van 15 duizend euro op te trekken.

No One Is Illegal en Random Strangers zijn tijdens het festival gratis te zien op het YouTubekanaal van het IFFR.

Op het allereerste exemplaar na bevinden alle 39 tijgeraffiches van het International Film Festival Rotterdam (voorheen Film International) zich in de collectie van Gemeentearchief Rotterdam. Om iets te doen aan die omissie organiseert het gemeentearchief op 2 februari in de Doelen de manifestatie “Tussen Kunst en Kino”. Verzameltijgers en tijgerverzamelaars worden opgeroepen hun exemplaar te komen schenken.

Probleem: op het allereerste festivalaffiche (uit 1972) staat helemaal geen tijger.

De daaropvolgende jaren heeft er wel altijd een tijger op de IFFR-posters gestaan. Of in ieder geval een deel van een tijger. Eerst een stoere Bengaalse tijger – een bedreigde diersoort, om te onderstrepen dat er op het festival vooral bedreigde films werden vertoond (ontwerp Evert Maliangkay).

In 1977 onderging de tijger zijn eerste make-over door graficus Gust Romijn. Van 1987 tot 1994 werd het gezicht van het festival bepaald door het legendarische vormgevercollectief Hard Werken. Zij gebruikten een krachtige tijgerkop, die overigens vaak voor een leeuw werd aangezien.

Vanaf 1995 werd de identiteit van het IFFR bepaald door een heldere, speelse tijger van Max Kisman, gekopieerd uit een Indiase miniatuur uit 1740. De afgelopen jaren afficheert het IFFR zich met een welp, ontworpen door het Rotterdamse grafisch ontwerpcollectief 75B. Met zijn kogelronde kopje en zachte, ronde oortjes doet het beestje vooral denken aan Dick Bruna’s Nijntje.

De 40e editie, die vanavond begint, staat er XL over het welpje. Dat staat voor 40 in Romeinse cijfers en kan bovendien worden gelezen als “extra locaties”: het festival is op meer plekken dan ooit.

Dat is dan wel weer leuk gevonden.

Alle 39 tijgeraffiches uit de collectie zijn tijdens het IFFR te zien in de hal van Gemeentearchief Rotterdam.

(Deze rubriek verschijnt iedere woensdag in PS Kunst in Het Parool)