Regisseur Felix van Groeningen naast de beroemdste huiskamerplant van Vlaanderen: de sanseveria.

Sinds de première, ruim een jaar geleden op het festival van Cannes, is De helaasheid der dingen bezig aan een wereldwijde zegetocht. Het begon bescheiden, met een speciale vermelding van de Confédération Internationales des Cinémas d’Art et d’Essai, een wereldwijd netwerk van arthouses; vervolgens werd de verfilming van de semi-autobiografische succesroman van Dimitri Verhulst ingestuurd als Belgische inzending voor de Oscar voor beste niet-Engelstalige film; en won de marginalenklucht tijdens Humo’s Pop Poll de prijs voor Beste Film, vóór alle internationale blockbusters die in België werden uitgebracht. In Nederland kwamen meer dan 90 duizend mensen kijken; in België 450 duizend. Recent kon de Golden Tulip Award worden bijgeschreven, de hoofdprijs van het filmfestival van Istanbul.

Het is terechte waardering: zoals het boek is de door het Amsterdamse IDTV Film gecoproduceeerde film troosteloos, én hilarisch, cynisch én poëtisch. Drankgelagen en andere uitspattingen wisselen elkaar in hoog tempo af. De humor is plat; de personages zijn karikaturaal, maar weten ondanks alles tóch te ontroeren.

Op de fijne, rijke dvd-versie komen de makers uitvoerig aan het woord over het succes. Op een van de twee commentaartracks (het eerste wat hoorbaar is, is het openen van een bierblikje) vertelt regisseur Felix van Groeningen – hij groeide op boven een café – over de vele omzettingen die hij tijdens de montage heeft gedaan. De eerste versie, die het boek en het oorspronkelijke scenario volgde, duurde drieënhalf uur. ‘Dat werkte niet. We hebben de chronologie vervolgens flink losgelaten.’

In een van de vele filmpjes op de dvd met extra’s (De dingen der helaasheid, geheten) vertelt hij, gezeten naast een enorme sanseveria, ondermeer hoe de ‘zuipscènes’ werden verfilmd. ‘Ik had geen enkele gêne om mijn acteurs de ergste dingen te vragen: drie, vier ad fundums, een keertje kotsen… Iedereen keek er naar uit. De figuranten wilden maar al te graag bewijzen dat ze heel goed konden zuipen; die bleven maar gaan.’

Ter geruststelling: tijdens de repetities werd door de acteurs gewoon water gedronken.

Een van de vele foto’s die in Genius of Photography worden besproken: Pond - Moonlight van Edward Steichen, ten tijde van de opnames de duurste geveilde foto uit de geschiedenis.

Eindelijk op dvd: de 6-delige, veelvuldig bekroonde, door fotografen bejubelde BBC-serie Genius of Photography. Het is een soort Allemaal Film of Allemaal Theater, maar dan, zoals de titel al aangeeft over fotografie. Werkelijk ieder facet komt aan bod in zes afleveringen van bijna een uur (verdeeld over twee schijfjes): zwart-wit en kleur, oud en nieuw, van de eerste fotografische experimenten in de jaren ‘40 van de 19de eeuw tot de huidige digitale revolutie. Van Louis Daguerre en Robert Capa, Nan Goldin en Henri Cartier-Bresson tot Martin Parr en Cindy Sherman.

Aan het woord komen tientallen wereldvermaarde fotografen, verzamelaars, uitgevers, curatoren, veilingmeesters en kunsthistorici, en er trekt een schier oneindige reeks foto’s voorbij. Gemaakt op alle continenten. De serie plaatst de fotografie in perspectief (sociaal, politiek, economisch en artistiek) en belicht verschillende genres, zoals kunst, nieuws, reportages, landschappen, portretten en advertenties.

De lat is hoog gelegd: ‘De ziel van de fotografie’, dat is wat Genius of Photography wil blootleggen. En het lukt nog ook. De serie leert je kijken en begrijpen hoe fotografie weet te ontroeren, beroeren, ontgoochelen, te laten genieten en herbeleven. ‘And that is the true genius of photography!’

Lijstjes zijn leuk, maar zorgen ook voor hoofdbreeksels, zo bleek de afgelopen weken maar weer eens. Ben bezig met de toptien met films van 2009, en moest voor de site filmliefde van film1 vragen beantwoorden als ‘Wat is de grappigste film die je kent?’, ‘Welke film associeert je met verliefdheid?’, ‘Wat is de engste film die je kent?’ en ‘Wat is de beste film die je kent?’. Pfff…

Eén vraag was relatief gemakkelijk, omdat het antwoord nog vers in mijn geheugen ligt. De vraag: ‘Welke filmscène heeft op jou diepe indruk gemaakt?’. Het antwoord: Up van Pete Docter en Bob Peterson, en dan met name de woordloze sequentie waarin een heel leven wordt samengebald. Carl en Ellie raken bevriend, worden verliefd, maken grote plannen, richten de kinderkamer in, en moeten verder in de wetenschap dat ze geen kinderen zullen krijgen. En dan gaat Ellie dood.

Ik heb Up drie keer gezien, eerst in Cannes, daarna tijdens de Cinema Expo in vijf verschillende talen, en tot slot met de kinderen (5 en 9), en drie keer tranen met tuiten gehuild. Animatie, maar ontroerender zie je het zelden.

De film is nu verkrijgbaar op dvd en blu-ray, in verschillende versies: een super-de-luxe (‘2-disc steelbook, de film + bonusmateriaal + Disney Digital Copy’, wat dat ook moge zijn) en de zogenaamde ‘1 disc’. Daarop ook regisseurscommentaar, een kort filmpje over de totstandkoming en alternatieve eindes. En twee korte films: Dug’s Special Mission van Ronnie del Carmen (suf) en Partly Clouded, het geniale voorfilmpje van Peter Sohn, over een donderwolk en een oude, gammele ooievaar. Het kan niet anders of Sohn maakt te zijner tijd een even geniale lange Pixar-film…